Η τρίτη ανακοίνωση της Μονής

Α Ν Α Κ Ο Ι Ν Ω Σ Η
της Ιεράς Μεγίστης Μονής Βατοπαιδίου Αγίου Όρους

Η Ιερά Μεγίστη Μονή Βατοπαιδίου, συναισθανόμενη την ευθύνη της έναντι του Ελληνικού λαού, της ιστορίας της, της πνευματικής της παράδοσης και του πνευματικού και ηθικού κύρους της στην Ορθοδοξία και την ελληνική κοινωνία και λόγω της άδικης επίθεσης που δέχεται από διάφορους παράγοντες, επισημαίνει τα ακόλουθα:

Απόλυτη νομιμότητα και διαφάνεια
– Η Ιερά Μεγίστη Μονή Βατοπαιδίου δια των εκπροσώπων της επιδίωξε και επιδιώκει, όπως έχει ευθύνη και καθήκον από τους κοινοβιακούς κανόνες, την προστασία των νομίμων δικαιωμάτων της, με νόμιμους τρόπους και διαφανείς διαδικασίες ενώπιον των θεσμοθετημένων οργάνων του Ελληνικού Δημοσίου. Η Ιερά Μονή δεν έχει συμμετοχή σε καμία παράνομη συναλλαγή ή παράνομη πράξη.

Νομικά πλήρως τεκμηριωμένη η κυριότητα της λίμνης Βιστωνίδας
– Η κυριότητα της Ιεράς Μεγίστης Μονής Βατοπαιδίου επί της λίμνης Βιστωνίδας και των παραλίμνιων εκτάσεων και νησίδων αυτής είναι αδιαμφισβήτητη και νομικά πλήρως τεκμηριωμένη. Όλοι οι τίτλοι της Μονής στη λίμνη Βιστωνίδα αναγνωρίζονται παγίως από τα Ελληνικά δικαστήρια ως τίτλοι κυριότητος.
– Η κυριότητα της Ιεράς Μονής επί της λίμνης και της εν γένει περιοχής της, επιβεβαιώνεται με συνοδικά έγγραφα και σιγίλλια των Πατριαρχών Κωνσταντινουπόλεως (Πατριάρχης Νεόφυτος Ζ’ έτους 1731, Πατριάρχης Γρηγόριος Ε’ έτους 1808, Πατριάρχης Κωνστάντιος Α’ έτους 1835, Πατριάρχης Γρηγόριος Στ’ έτους 1839, ο Τοποτηρητής του Οικουμενικού Θρόνους Μητροπολίτης Προύσσης Δωρόθεος έτους 1919). Μετά την εισαγωγή του Αστικού Κώδικα (1946), ορίστηκε στον Εισαγωγικό του Νόμο ότι τα ιδιοκτησιακά δικαιώματα, που αποκτήθηκαν πριν από την εισαγωγή του Αστικού Κώδικα, κρίνονται κατά το δίκαιο που ίσχυε κατά τον χρόνο της απόκτησής τους.
– Τα ιδιοκτησιακά δικαιώματα της Μονής στη λίμνη Βιστωνίδα δεν ήταν ποτέ αντικείμενο της πολεμικής λείας που περιήλθε στο Ελληνικό Δημόσιο. Αναγνωρίστηκαν και από το Οθωμανικό Δημόσιο και ουδέποτε περιήλθαν σε αυτό, όπως δεν περιήλθαν και στο Βουλγαρικό Δημόσιο. Ως εκ τούτου τα δικαιώματα αυτά παρέμειναν στη Μονή έως την απελευθέρωση του τόπου από τους κατακτητές.
– Τα δικαιώματα της Μονής επιβεβαιώνονται και από δύο γνωμοδοτήσεις των Καθηγητών της Νομικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών Κ. Πολυγένη, Γ. Στρέιτ, Κ. Ράλλη, Δ. Παπούλια (Μάρτιος 1922, Θέμις ΛΓ’, σελ. 158 – 160) και Κ.Δ. Ρακτιβάν, Δ. Παπούλια, Δημ. Δίγκα, Ν.Ν. Σαρίπολου, Κ.Μ. Ράλλη (26 Ιανουαρίου 1923, Θέμις ΛΕ’, σελ. 332 – 335 και 349 – 351), που ήσαν οι επιφανέστεροι εκπρόσωποι της νομικής επιστήμης στην Ελλάδα την εποχή εκείνη. Η δεύτερη από τις εν λόγω γνωμοδοτήσεις εμπεριέχει εμπεριστατωμένη αντίκρουση της από 27/6/1922 αντίθετης γνωμοδότησης του Νομικού Συμβούλου του Υπουργείου Γεωργίας Ν. Ελευθεριάδου.
– Με το υπ’ αριθμ. 8/10-4-1924 ν.δ. (ΦΕΚ Α82/10-4-1924) επιλύεται οριστικά χωρίς αντιδικία το ζήτημα της αναγνώρισης των ιδιοκτησιακών δικαιωμάτων της Μονής στη λίμνη Βιστωνίδα και στην παρόχθια περιοχή της, το οποίο εκκρεμούσε ενώπιον των δικαστηρίων ύστερα από την άσκηση της από 1/5/1922 αγωγής της Ιεράς Μονής κατά του Ελληνικού Δημοσίου.
– Οι ανωτέρω τίτλοι, οι οποίοι εφαρμόστηκαν επί του εδάφους από τις αρμόδιες Κτηματικές Υπηρεσίες Ξάνθης και Ροδόπης, οδήγησαν απολύτως νόμιμα το Γνωμοδοτικό Συμβούλιο Δημοσίων Κτημάτων και Ανταλλάξιμης Περιουσίας να γνωμοδοτήσει ομοφώνως, με τέσσερις (4) γνωμοδοτήσεις του σε διαφορετικά χρονικά σημεία (1998 – 2004), με διαφορετικές συνθέσεις και επί διαφορετικών Κυβερνήσεων, υπέρ της κυριότητος της Ιεράς Μονής.

Επιλογή του δημοσίου η ανταλλαγή της λίμνης
– Η ανταλλαγή της λίμνης και της εν γένει περί αυτήν έκτασης με άλλα ακίνητα του Ελληνικού Δημοσίου απετέλεσε επιλογή του Ελληνικού Δημοσίου, που επιθυμούσε αφενός να περιέλθει η λίμνη στην κυριότητά του προς ικανοποίηση του δημοσίου συμφέροντος ανάπτυξης της περιοχής και των εκμεταλλεύσεων αυτής προς όφελος του τοπικού πληθυσμού και αφετέρου να μην απαλλοτριώσει την ιδιοκτησία της Ιεράς Μονής με την καταβολή της νόμιμης αποζημίωσης.
– Οι προς ανταλλαγή εκτάσεις επιλέγησαν από το Ελληνικό Δημόσιο, και όχι από την Ιερά Μονή.
– Η εκτίμηση της αξίας των προς ανταλλαγή εκτάσεων και της λίμνης ανατέθηκε από το Ελληνικό Δημόσιο στο αρμόδιο θεσμοθετημένο όργανο, το Σώμα Ορκωτών Εκτιμητών, που είναι ανεξάρτητο και δεν ανήκει στον ευρύτερο δημόσιο τομέα, και έγινε με βάση τα διεθνή και ευρωπαϊκά εκτιμητικά πρότυπα, χωρίς συμμετοχή, επέμβαση ή δυνατότητα επέμβασης από την Ιερά Μονή.
– Με το υπ’ αριθμ. 8/10-4-1924 ν.δ. (ΦΕΚ Α82/10-4-1924) εξουσιοδοτήθηκε ο Υπουργός Γεωργίας να υπογράψει σύμβαση, με την οποία η Ιερά Μονή θα παραχωρούσε στο Ελληνικό Δημόσιο δύο Μετόχια αυτής (Αγίου Μάμαντος και Σοφουλάρ), συνολικής έκτασης 35.000 στρεμμάτων για την αποκατάσταση των εκ της Μικράς Ασίας προσφύγων και το Δημόσιο θα παραιτούνταν από οποιαδήποτε αξίωσή του επί της λίμνης, των ιχθυοτροφείων αυτής, της νησίδας και της εν γένει περιοχής της.
– Ανταποκριθείσα η Ιερά Μονή στο περιεχόμενο του ν.δ. 8/10-4-1924 μεταβίβασε στο Ελληνικό Δημόσιο τα αναφερόμενα στο διάταγμα δύο Μετόχιά της με το υπ’ αριθμ. 2343/4-5-1930 συμβόλαιο του συμβολαιογράφου Αθηνών Διονυσίου Ιατρίδου. Αντίθετα το Ελληνικό Δημόσιο περιορίστηκε με το συμβόλαιο αυτό να αναφερθεί μόνο στο δικαίωμα εκμετάλλευσης της ιχθυοκαλλιέργειας και ιχθυοπαραγωγής, το οποίο στη συνέχεια τροποποιούσε κατά το δοκούν, χωρίς πάντως να προκύπτει από το συμβόλαιο οποιαδήποτε μεταβίβαση στο Ελληνικό Δημόσιο.

Η Ιερά Μονή ενημερώνει το Ελληνικό Δημόσιο ότι είναι έτοιμη για ανάκληση των ανταλλαγών
– Η Ιερά Μονή, με επιστολή της στο αρμόδιο Υπουργείο έχει δηλώσει ότι, όχι μόνο δεν έχει οποιαδήποτε αντίρρηση, αλλά είναι έτοιμη, εφόσον αυτό επιθυμεί το Ελληνικό Δημόσιο, να επιστρέψει στο Δημόσιο όσα εκ των ακινήτων περιήλθαν σε αυτήν στο πλαίσιο των ανταλλαγών και δεν έχουν μεταβιβαστεί σε τρίτους, ανταλλασσόμενα με άλλα ισάξια ακίνητα που το Ελληνικό Δημόσιο θα επιλέξει.
– Αν το Δημόσιο δεν επιθυμεί την ανταλλαγή, και πάλι η Ιερά Μονή δεν έχει αντίρρηση στην ανατροπή των ανωτέρω ανταλλαγών και την επιστροφή στην πρότερα, προ της ανταλλαγής κατάσταση, δηλαδή την επιστροφή στην Ιερά Μονή των ποσοστών της λιμνιαίας έκτασης Βιστωνίδας.
– Εξάλλου, στο παρελθόν, η Ιερά Μονή, μη επιθυμώντας να διαταράξει τις σχέσεις της με τους κατοίκους και τους τοπικούς φορείς της Ουρανούπολης ήδη είχε δηλώσει στο Δημόσιο την απόφασή της για ανατροπή της πραγματοποιηθείσας ανταλλαγής του ακινήτου της Ουρανούπολης, με την επιστροφή του στο Δημόσιο.
– Πλην όμως, αντιπροσωπεία συμβούλων του Δήμου Σταγείρων Ακάνθου όλων των πολιτικών παρατάξεων του Δημοτικού Συμβουλίου επισκέφθηκε την Ιερά Μονή και υπέβαλε αίτημα να μην πραγματοποιηθεί η σκοπούμενη ανατροπή και να παραμείνει στην κυριότητα της Μονής η έκταση της Ουρανούπολης, διότι έτσι εξυπηρετούνταν κατά τον καλύτερο τρόπο τα συμφέροντα του Δήμου και των κατοίκων. Έτσι, η τότε ανατροπή ματαιώθηκε.

Πλήττονται συνταγματικά δικαιώματα προστασίας της ιδιοκτησίας
– Όλα όσα αναφέρονται στην Εισαγγελική παραγγελία έχουν αντιμετωπισθεί από το Γνωμοδοτικό Συμβούλιο και απετέλεσαν αντικείμενο Εισαγγελικής έρευνας, τόσο του Εισαγγελέα Ξάνθης όσο και δύο Εισαγγελέων Πρωτοδικών Αθηνών. Ύστερα από την Εισαγγελική αυτή έρευνα όλες οι σχετικές καταγγελίες τέθηκαν στο αρχείο με έγκριση του αρμόδιου Εισαγγελέα Εφετών.
– Η αμφισβήτηση των τίτλων της Ιεράς Μονής πλήττει ιδιοκτησιακά δικαιώματα που εμπίπτουν στο πεδίο της συνταγματικής προστασίας της ιδιοκτησίας και των προστατευτικών της ιδιωτικής περιουσίας ρυθμίσεων του Πρώτου Πρωτοκόλλου της ΕΣΔΑ.
– Επιπλέον θέτει σε επικίνδυνη αμφισβήτηση το στηριζόμενο σε τίτλους από το Βυζάντιο και την Οθωμανική Περίοδο δικαιϊκό καθεστώς που ισχύει για την κυριότητα και τα λοιπά εμπράγματα δικαιώματα σε αρκετές περιοχές της Ελλάδος, όπως τα Δωδεκάνησα και οι Κυκλάδες, δημιουργεί μεγάλη αναταραχή για τα ίδια δικαιώματα στις λεγόμενες «Νέες Χώρες», που απελευθερώθηκαν με τους αγώνες του 1912 – 1913 και ύστερα και θέτει εν αμφιβόλω τη δυνατότητα διεκδίκησης της εκκλησιαστικής περιουσίας εκτός της Ελληνικής Επικράτειας (π.χ. διεκδικήσεις Πατριαρχείου Κωνσταντινουπόλεως κ.λ.π.).
– Η αναζήτηση ευθυνών κατά των οργάνων του Δημοσίου για τις διαδικασίες που ακολουθήθηκαν πλήττει επίσης σοβαρά την αρχή της προστασίας της εμπιστοσύνης των διοικουμένων και τα συμφέροντα των καλοπίστως συναλλασσομένων με το Ελληνικό Δημόσιο, όπως είναι η Ιερά Μεγίστη Μονή Βατοπαιδίου και όσοι απέκτησαν στη συνέχεια δικαιώματα, εμπιστευόμενοι τις πράξεις του Ελληνικού Δημοσίου.

Τα ιστορικά δικαιώματα
– Οι τίτλοι της Ιεράς Μεγίστης Μονής Βατοπαιδίου ανάγονται στο 1080 μ.Χ. και εφεξής, με αφετηρία Χρυσόβουλλο Λόγο του Νικηφόρου Βοτανειάτη το έτος 1080 και στη συνέχεια Χρυσόβουλλους Λόγους του Ανδρόνικου Παλαιολόγου του Γ’ του έτους 1329, Ιωάννου Παλαιολόγου του έτους 1357, του Ηγεμόνος Ιωάννου Ούγγλεση του έτους 1371.
– Οι Οθωμανοί κατακτητές σεβάστηκαν τα προνόμια της Εκκλησίας και των Ιερών Μονών, δημιουργώντας έτσι τις προϋποθέσεις για τη διατήρηση της θρησκείας και περαιτέρω της εθνικής συνοχής, της γλώσσας και των παραδόσεων του Ελληνισμού. Με σειρά φιρμανίων των Σουλτάνων και τον «Αχτιναμέ», με τον οποίο ο Μωάμεθ ο Πορθητής χορήγησε στον Οικουμενικό Πατριάρχη Γεννάδιο Σχολάριο τα γνωστά σε όλους «Προνόμια» και διασφάλισε το αναπαλλοτρίωτο της Εκκλησιαστικής Περιουσίας, αναγνωρίστηκαν στις Μονές του Αγίου Ορους όλα τα προνόμια που είχαν επί Βυζαντίου.
– Λόγω της ενεργού συμμετοχής των Μοναχών του Αγίου Ορους στην Ελληνική Επανάσταση του 1821 (Βατοπαιδινός Επίσκοπος ευλόγησε την σημαία του Αλέξανδρου Υψηλάντη), οι Τούρκοι καταπάτησαν προς καιρόν βιαίως την ιδιοκτησία της Μονής Βατοπαιδίου, τελικά όμως επανήλθε η ιδιοκτησία της λίμνης στην Ιερά Μονή μετά από επανειλημμένες διαμαρτυρίες του Πατριάρχη.

Ηθική δικαίωση
– Οι μοναχοί ούτε ίδια συμφέροντα έχουν, ούτε συμφέροντα άλλων εξυπηρετούν. Είναι αυτονόητο αλλά πρέπει συνεχώς πλέον να το επισημαίνουμε ότι τόσο οι μοναχοί, όσο και οι ηγούμενοι καμία ιδιωτική περιουσία δεν διαθέτουν, οπότε σχετικοί ισχυρισμοί περί προσωπικών λογαριασμών είναι παντελώς αστήρικτοι και αδικαιολόγητοι.
– Η προσπάθεια στέρησης της περιουσίας της Ιεράς Μονής αποβαίνει αποκλειστικά σε βάρος του κοινωφελούς, ιεραποστολικού και φιλανθρωπικού της έργου, καθώς επίσης και της προσπάθειάς της να διατηρήσει την πνευματική και πολιτιστική κληρονομιά και αυτονομία της.
– Η Αδελφότητα της Ιεράς Μονής είναι πεπεισμένη για τα δίκαιά της και αναμένει την ηθική δικαίωσή της από την Δικαιοσύνη.

Εκ της Ιεράς Μεγίστης Μονής Βατοπαιδίου
Τρίτη 17 / 30 Σεπτεμβρίου 2008

Η ΑΛΗΘΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗ ΜΟΝΗ ΒΑΤΟΠΕΔΙΟΥ

ΤΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ ΛΟΥΛΗ

ΤΕΩΣ ΠΟΛΙΤΙΚΟΥ ΔΙΟΙΚΗΤΗ ΑΓΙΟΥ ΟΡΟΥΣ

Με αφορμή τα όσα γράφονται και λέγονται για την Ι.Μ. Βατοπεδίου τις τελευταίες ημέρες αισθάνομαι την υποχρέωση να καταθέσω την άποψή μου γιατί έζησα από πολύ κοντά τις εξελίξεις στη Μονή Βατοπεδίου.
Το Άγιον Όρος είναι ένας μοναδικός τόπος με πολλές ιδιαιτερότητες.
Δεν είναι εύκολο για τον κάθε ερευνητή να ασχοληθεί με τα θέματά του αν δεν έχει ιδία, εμπεριστατωμένη άποψη και εμπειρία γύρω από τα ιδιαίτερα λεπτά ζητήματα του Αγιορίτικου Μοναχισμού.
Δυστυχώς, οι περισσότεροι που ασχολούνται με το επίκαιρο αυτό θέμα ή είναι γυναίκες οπότε – εκ των πραγμάτων λόγω αβάτου δεν έχουν καν ιδία άποψη – ή άνδρες που δεν έχουν επισκεφθεί ποτέ το Άγιον Όρος ή το συγκεκριμένο αυτό Μοναστήρι!
Η διαστρέβλωση της αλήθειας ότι δηλαδή η σημερινή εικόνα της Μονής Βατοπεδίου δεν έχει σχέση με αυτό που φαντάζεται ο μέσος άνθρωπος είναι ανεξήγητη σε εμένα τουλάχιστον που γνωρίζω όσο ελάχιστοι την ιστορία της στις τελευταίες 10ετίες.
Διαβάζοντας τις κρίσεις και τις περιγραφές για την σημερινή κατάσταση με θλίψη θυμήθηκα την εικόνα που αντίκρισα στην πρώτη μου επίσκεψη στην Ιερά Μονή Βατοπεδίου τον Αύγουστο του 1987.
Περνώντας τότε το κατώφλι της Μονής, έμεινα άφωνος και ένοιωσα το φόβο αντικρίζοντας ένα τεράστιο αλλά ουσιαστικά έρημο Μοναστήρι με μόνο 5 Μοναχούς που ήταν κλεισμένοι λόγω γήρατος στα κελιά τους, (κάποτε είχε 1.000 Μοναχούς), ιδιόρρυθμο χωρίς Ηγούμενο επί 5 αιώνες, με κλειστές τις 50 υπέροχες εκκλησίες του. (Πρώτη φορά στο Άγιο Όρος όπου πήγαινα από το 1976 βρέθηκα σε Μοναστήρι όπου δεν τελούταν Θεία Λειτουργία), με χορταριασμένες αυλές, βουλιαγμένες σκεπές, ετοιμόρροπα άδεια κτίρια και φυσικά όπως όλα τα παλαιά Βυζαντινά Μοναστήρια με κειμήλια που δεν είχε όμως την δυνατότητα να προσκυνήσει κανένας.
Ήταν η πρώτη φορά που ένοιωσα πως βρισκόμουν σε μία νεκρή πολιτεία όπου έμοιαζε να έχει εγκαταλειφθεί λόγω κάποιας … επιδημίας.
(ΣΗΜ. Για αυτή την απαράδεκτη εικόνα κανένας ή καμία δημοσιογράφος δεν είχε τότε ασχοληθεί …).
Δεν νομίζω πως ο μέσος άνθρωπος έχει αυτή την εικόνα ως πρότυπο Ιεράς Μονής και απορρίπτει την σημερινή πρότυπη – υποδειγματική εικόνα μιας ζωντανής – πνευματικά και ουσιαστικά – Μονής όπου εγκαταβιώνουν άνω των 100 Μοναχών με 75 πανεπιστημιακά πτυχία και με μέση ηλικία κάτω των 45 ετών, οι οποία δημιούργησαν μία Ορθόδοξη Χριστιανική κυψέλη που πραγματοποίησε ένα τεράστιο έργο – ορατό για κάθε προσκυνητή – καλοπροαίρετο άνθρωπο.
Έχει αναλογιστεί κανείς για ποιους σκοπούς χρειάζονται οι Ιερές Μονές, τα χρήματα γενικώς, που μέρος αυτών προκύπτει και από την εκποίηση ακίνητης περιουσίας;
Στην συγκεκριμένη περίπτωση καθημερινά το Μοναστήρι αυτό φροντίζει για την τροφή και την παραμονή 300 ατόμων (100 Μοναχοί – 100 επισκέπτες – 100 εργάτες).
Αναστήλωσε εγκαταλελειμμένα τεράστια κτιριακά συγκροτήματα συνολικής επιφάνειας 45.000 τ.μ. που επί 5 αιώνες είχαν μείνει ασυντήρητα και ήταν υπό κατάρρευση, και έφερε στο φως συντηρώντας παράλληλα ανεκτίμητους Θρησκευτικούς θησαυρούς που επί αιώνες φθείρονταν σε σκοτεινά υπόγεια (υπάρχουν σχετικές φωτογραφίες).
Σήμερα ο κάθε καλοπροαίρετος προσκυνητής μένει έκπληκτος από το μέγεθος και το επίπεδο του νέου σκευοφυλακίου (Μουσείου) της Μονής Βατοπεδίου που συγκαταλέγονται μεταξύ των σπουδαιότερων σε ολόκληρη την Ορθοδοξία.
Καθημερινά ενισχύει – αγνώστους στην πλειοψηφία τους – αναξιοπαθούντες με ετήσιο κόστος εκατοντάδων χιλιάδων ευρώ, έχει πραγματοποιήσει εκδόσεις σπανίων πολύτιμων βιβλίων και πραγματοποιεί Θρησκευτικά συνέδρια σε πολυπληθέστατα ακροατήρια με εξαιρετική επιτυχία.
Επίσης έχει συμβάλλει καταλυτικά στην απεξάρτηση νέων ανθρώπων από ναρκωτικά.
Έχει όμως να καλύψει και το κόστος ενός τεράστιου Ιεραποστολικού έργου στο εξωτερικό.
Αν ήταν σε θέση το κράτος να συνειδητοποιήσει την σημασία του Ιεραποστολικού έργου, όχι απλά θα έδινε με ανταλλαγή αλλά θα χάριζε ένα μικρό έστω κομμάτι της δημόσιας περιουσίας στα Μοναστήρια για να αξιοποιηθεί αυτή για ένα τέτοιο τεράστιο Εθνικό σκοπό.
Όμως εμείς το ασύλληπτο αυτό έργο το αφήσαμε σε άλλους.
Έτσι, ενώ σήμερα θα κυμάτιζε η Ελληνική σημαία σε Ιδρύματα και σχολεία σε πολλές υπανάπτυκτες χώρες του πλανήτη – όπου Ιεραπόστολοι εδραίωσαν προ αιώνων την δύναμη των σημερινών ισχυρών κρατών – και θα υπήρχε ισχυρή Ελληνική παρουσία με κοινωνική και όχι οικονομική δύναμη – εμείς αναζητούμε ως ανάδελφο πτωχό έθνος πάντοτε ισχυρούς προστάτες…
Αλλά όμως είμαστε όμως το πιο πλούσιο έθνος στην κριτική και στην πολεμική του έργου της Εκκλησίας και των Μοναστηριών.
Σε αυτούς τους πνευματικούς λιμένες – τα Μοναστήρια – που είναι στην ουσία ΨΥΧΗΣ ΙΑΤΡΕΙΑ των πιστών και θεματοφύλακες των παραδόσεων της θρησκείας και της ιστορίας μας από την γέννηση του Μοναχισμού, πολλοί άνθρωποι «ισχυροί» αλλά και «μέσοι» αφήνουν μέρος της περιουσίας τους για την ενίσχυση και την συνέχιση της αποστολής των Ιερών Μονών εις τους αιώνας των αιώνων.
Δυστυχώς ενώ το κράτος στην περίπτωση των φιλανθρωπικών κληροδοτημάτων – που είναι κάτι ανάλογο – προστατεύει και ελέγχει με αυστηρούς νόμους, την πιστή εφαρμογή των εντολών του διαθέτη, η τύχη των δωρεών αυτών προς τις Ιερές Μονές δεν έχει την ανάλογη προστασία.
Προς τιμή τους τα δύο μεγάλα κόμματα τις δύο τελευταίες 10ετίες στήριξαν σημαντικά την προσπάθεια ανασυγκροτήσεως πολλών Μονών ειδικά του Αγίου Όρους.
Για όποιον δεν γνωρίζει είναι βασικό Ιερό καθήκον και υποχρέωση κάθε Ηγουμένου να περιφρουρεί και να αξιοποιεί τις δωρεές αυτές οι οποίες δεν έχουν «ημερομηνία λήξεως» όπως και τα κληροδοτήματα.
Βάση ποιας λογικής ή ποιου νόμου κοινωνικοποιείται η δωρεά που θέλησε να κάνει σε κάποιο Μοναστήρι κάποιος άνθρωπος «ισχυρός» ή «μέσος»;
Ο Ηγούμενος του Βατοπεδίου Γέροντας Εφραίμ πέρα από τον βαρύ σταυρό της αναστηλώσεως της Μονής και το τεράστιο εξωτερικό Ιεραποστολικό έργο έπρεπε παράλληλα να βάλει τάξη και να αξιοποιήσει την επί χρόνια εγκαταλελειμμένη και ανεκμετάλλευτη περιουσία της Μονής που προήλθε σε αυτή από συγκεκριμένες δωρεές ανά τους αιώνες τις οποίες σεβάστηκαν – αλλόθρησκοι και μη – κατακτητές (Τούρκοι, Άραβες, Βούλγαροι, Γερμανοί και Ιταλοί).
Στην Αγγλία όσο ποιο βαθιές είναι οι ρίζες μιας δωρεάς τόσο περισσότερο αυτή προστατεύεται.
Αν ο Ηγούμενος άφηνε τα περιουσιακά στοιχεία της Μονής να ρημάξουν και να καταπατηθούν με αποτέλεσμα να περιοριστούν σημαντικά τα έσοδα της Μονής και το αναστηλωτικό της έργο τότε δεν θα υπήρχε καμία κριτική άσχετα αν το Μοναστήρι παρήκμαζε.
Στην περίπτωση αξιοποιήσεως της εκκλησιαστικής περιουσίας θαυμάζω την Καθολική Εκκλησία – στο μοναδικό αυτό σημείο – γιατί μεθοδικά θεμελίωσε όλη την ανάπτυξη και την δράση της σε ένα σοβαρό οικονομικό υπόβαθρο 10πλασσιάζοντας έτσι το ποίμνιό της έναντι της Ορθοδόξου Εκκλησίας και πραγματοποιώντας παράλληλα ένα τεράστιο αξιοθαύμαστο κοινωνικό έργο.
Όπως οι περισσότεροι Ηγούμενοι του Αγίου Όρους που είχα την τύχη να γνωρίσω έτσι και ο Γέροντας Εφραίμ , πτωχός γεννήθηκε, πτωχός έζησε και ζει και θα πεθάνει με μόνη περιουσία το ράσο του.
Οι Ηγούμενοι είναι διαχειριστές ξένων χρημάτων.
Δεν αγωνίζονται για να φτιάξουν όπως εμείς σπίτια και περιουσίες αλλά τα Μοναστήρια των πιστών.
Μόνο όποιος κατηγορεί για φιλαργυρία τον … ταμία μιας τράπεζας μόνο αυτός μπορεί να κατηγορεί ανάλογα τους Ηγουμένους και την εκκλησία σε ότι αφορά την οικονομική διαχείριση της περιουσίας τους.
Αλίμονο αν ο Ηγούμενος Εφραίμ δεν διεκδικούσε την περιουσία της Μονής με ότι στοιχεία είχε στα χέρια του (Χρυσόβουλα, Κρατικές αποφάσεις, Νόμους 1903, 1926, 1951 κ.α.). Γιατί φυσικά αυτοί οι τίτλοι υπάρχουν. Το κράτος – η Μάνα μας – που κόβει και ράβει νόμους αναλόγως με μελλοντική ή αναδρομική ισχύ – έκρινε καλώς ή κακώς ότι αυτά ανήκουν στην Μονή. Τώρα μελετά να αναθεωρήσει τις επιλογές και τις αποφάσεις της. Αυτή έχει την δύναμη, αυτή θα αποφασίσει.
Το Μοναστήρι να είναι καλά όπως λέει και ο λαός και θα αντέξει όπως άντεξε μία χιλιετία σε πολύ πιο σοβαρές επιθέσεις.
Αλίμονο αν πιστεύει κάποιος πως θα ανακοπεί η θεάρεστη πορεία και το έργο της Μονής από την έκβαση μίας υπόθεσης με το Δημόσιο.
Η Εκκλησία πολεμούμενη νικά.
Πιστεύω πως είναι πλέον κατανοητό σε όλους τα πυρά των ημερών αυτών δεν έχουν σκοπό να πλήξουν την Ιερά Μονή Βατοπεδίου αλλά ολόκληρη την Εκκλησία και το έργο της.
Δεν είναι όμως μόνο αυτό το δείγμα του πνεύματος των ημερών που ζούμε.
Ασκείται αρνητική κριτική σε Κύπριο επιχειρηματία που παραχωρεί την αίθουσα της επιχειρήσεώς του για ομιλίες θρησκευτικού περιεχομένου ενώ αν την παραχωρούσε για σεμινάρια αστρολογίας ή καλλιστεία σκύλων θα προβάλλονταν θετικά οι πρωτοβουλίες του.
Επίσης όσοι θέλουν να συνειδητοποιήσουν το μέγεθος της υπερβολής των ημερών μας αλλά και να απολαύσουν το … «πολυτελές επίπεδο» των ξενώνων της Ι.Μ. Βατοπεδίου δεν έχουν παρά να διανυκτερεύσουν αντί 70-80 € σε έναν από τους εκατοντάδες παραδοσιακούς ξενώνες της χώρας μας.
Προσωπικά πάντως είμαι ευγνώμων στον Θεό γιατί συνέβαλα και εγώ με όλες μου τις δυνάμεις ως Πολιτικός Διοικητής το 1989 να γίνει το Ιστορικό αυτό Μοναστήρι μετά 536 χρόνια κοινόβιο, να αποκτήσει έναν εκλεκτό Ηγούμενο και να πραγματοποιήσει ένα τέτοιο εξαιρετικό έργο.
Ειλικρινά διαβάζοντας το άρθρο αυτό από την ανθρώπινη πλευρά αισθάνθηκα πικρία και θλίψη γιατί γνωρίζω σε βάθος όσο ελάχιστοι την αλήθεια σχετικά με ότι αφορά την Ιερά Μονή Βατοπεδίου.
Από την πνευματική όμως πλευρά αισθάνθηκα τεράστια ικανοποίηση γιατί επιβεβαίωσα για πρώτη φορά πρακτικά στη ζωή μου πως η απόδειξη για το μέγεθος της αξίας ενός Χριστιανικού έργου είναι ο πόλεμος που δέχεται.

ANAKOIΝΩΣΙΣ ΕΔΙΣ

ΚΑΡΥΑΙ ΤΗ 12η/25η Σεπτεμβρίου 2008


ANAKOIΝΩΣΙΣ

ΕΚΤΑΚΤΟΥ ΔΙΠΛΗΣ ΙΕΡΑΣ ΣΥΝΑΞΕΩΣ (ΕΔΙΣ)
Η Έκτακτος Διπλή Ιερά Σύναξις (ΕΔΙΣ) του Αγίου Όρους συνήλθε στις Καρυές με αφορμή τον ευρύτερο θόρυβο που προκαλεί στην κοινή γνώμη και στη ζωή του Αγίου Όρους ο συνεχής σχολιασμός και αναφορά των μέσων γενικής ενημερώσεως στο θέμα των εξ ανταλλαγής ακινήτων της Ιεράς Μονής Βατοπαιδίου, με επέκτασι σε πάσης φύσεως άλλα, συναφή και μή, αγιορειτικά θέματα.
Μέσα σε κλίμα ευθύνης, ομονοίας και ελευθερίας έγιναν όλες οι εργασίες της Ιεράς Συνάξεως, ακούστηκαν όλες οι απόψεις και αποφασίσαμε ομόφωνα να απευθύνουμε λόγο υπεύθυνο και διαφωτιστικό στον αγωνιώντα λαό του Θεού:
1. Κατ’ αρχήν αισθανόμεθα την ανάγκη να ζητήσουμε συγγνώμη από τον ευσεβή Ελληνικό λαό για τον δημιουργηθέντα θόρυβο και θεωρούμε την κρίσι και κριτική όσων πονούν για το Άγιον Όρος ως απόδειξι γνησίου ενδιαφέροντος και αγάπης, για τη θεραπεία των αδυναμιών μας, την επίγνωσι των σφαλμάτων και την παραμονή στις αρχές της μοναστικής παραδόσεως.
2. Όσον αφορά στο συγκεκριμένο θέμα της ανταλλαγής ακινήτων μεταξύ Ι. Μονής Βατοπαιδίου και Ελληνικού Δημοσίου, τούτο εμπίπτει στην αρμοδιότητα της Ελληνικής Δικαιοσύνης. Το Άγιον Όρος δέχεται τις διαδικασίες ελέγχου της νομιμότητος και αποκαταστάσεως κάθε παρατυπίας σχετικά με οικονομικές συναλλαγές, τη νομική και οποιαδήποτε άλλη πτυχή του θέματος. Παραλλήλως η Ι. Κοινότης ενεργεί τα δέοντα στο πλαίσιο της καταστατικής της αρμοδιότητος.
3. Το Άγιον Όρος με ενότητα και ομοψυχία υπομένει και αυτή τη δοκιμασία. Η ΕΔΙΣ με πόνο ψυχής αφενός αδελφικά εκφράζει την οφειλομένη συμπάθεια σε καθένα που βρίσκεται σε αδόκητη δυσκολία αυτό τον καιρό, αφετέρου όμως επιθυμεί να διατρανώση προς κάθε κατεύθυνσι, ότι καταδικάζει εκ των προτέρων κάθε πράξι που τυχόν θα αποδεικνυόταν αξιόμεμπτη και ότι εν πάση περιπτώσει δεν θεωρεί θεμιτή ή επιδιωκτέα οποιανδήποτε αδιαφανή σύμπραξι με την κοσμική εξουσία χάριν οικονομικών ή άλλων οφελών, αλλ’ αντιθέτως αποστασιοποιείται απεριφράστως και απορρίπτει παρόμοιες συμπεριφορές.
4. Βεβαίως οφείλουμε να διευκρινίσουμε ότι δεν υπηρετεί την αλήθεια η γενική ισοπέδωσις που παρατηρήθηκε στον πρόσφατο δημοσιογραφικό θόρυβο, με την απαράδεκτη γενίκευσι των ανωτέρω και στις περιπτώσεις διαφόρων Ιερών Μονών, οι οποίες εκπληρώνουν το ιερό χρέος που ανέθεσε στους ώμους τους η ιστορία και η παράδοσις του έθνους μας για τη διαφύλαξι της πνευματικής και υλικής κληρονομίας τους.
5. Δεν έχει θέσι επίσης η ισοπεδωτική γενίκευσις και προς την πλευρά κάθε συνεργασίας του Αγίου Όρους με την Ελληνική Πολιτεία. Η παρατήρησις της πραγματικότητος των τελευταίων ετών στο Άγιον Όρος αναδεικνύει μίαν υποδειγματική και γόνιμο συνεργασία μετά της Ελληνικής Πολιτείας. Έχουμε άλλωστε χρησιμοποιήσει κονδύλια και εκ Κοινοτικών πόρων, βάσει μελετών, για συγκεκριμένα κτιριακά – αναστηλωτικά ιδίως έργα και τους νομίμους ελέγχους από τις αρμόδιες υπηρεσίες. Η πραγματικότης αυτή χαρακτηρίζει και εκφράζει γνησίως τις προθέσεις και τις πράξεις του Αγιωνύμου Όρους, ενώ πλήθος ανθρώπων σε διάφορες θέσεις και διακονίες εκφράζουν την αγάπη τους για το έθνος, την Εκκλησία και το Άγιον Όρος, επιδεικνύοντας κατανόησι και πνεύμα συνεργασίας στα αγιορειτικά θέματα.
6. Εδώ οφείλουμε να υπογραμμίσουμε κάποιες βασικές αλήθειες για το Άγιον Όρος, που μοιάζει να λησμονούνται μέσα στη σύγχυσι των ημερών:
α. Τα Ιερά Καθιδρύματα των Ιερών Μονών έχουν διατηρηθή στην υπερχιλιετή ιστορία τους με τις περιουσίες που τα επροίκισαν οι αείμνηστοι κτήτορές τους και με τις δωρεές των ευλαβών πιστών. Τις περιουσίες αυτές που μας εκληροδότησε η ιστορία υποχρεούμεθα να διαχειρισθούμε, επί προφανεί ωφελεία των Ι. Μονών, όπως διαλαμβάνει ο νόμος. Βέβαια, όπως καταστήσαμε ήδη σαφές, τούτο δεν νομιμοποιεί τυχόν υιοθέτησι επιχειρηματικών μεθόδων αντιθέτων προς τα μοναχικά ιδεώδη, παρά την ύπαρξι τεραστίων λειτουργικών και κτιριακών αναγκών για τέτοιου μεγέθους συγκροτήματα.
β. Αισθανόμεθα να αναβλύζη από τα βάθη της ψυχής μας η ανάγκη να διακηρύξουμε προς πάντας, εξ αιτίας του εγερθέντος θορύβου, την πραγματικότητα την οποία καθημερινώς βιώνουμε εδώ στο Αγιώνυμον Όρος, ότι δηλαδή οι οικήτορες Αυτού Μοναχοί, και ακτήμονες τυγχάνουν και τον αγώνα προς επίτευξι της αρετής και καταπολέμησι των ποικίλων παθών της ψυχής μετά πολλού κόπου και μόχθου μετέρχονται. Οι μοναχοί αγωνίζονται με την προσωπική τους διακονία, τη νηστεία, την αγρυπνία, την αυταπάρνηση και την προσευχή. Τούτο αβιάστως, για κάθε καλοπροαίρετο, συμπεραίνεται από την εμπειρία και μαρτυρία των χιλιάδων ευλαβών προσκυνητών που προσέρχονται όλες τις περιόδους του έτους και φιλοξενούνται, πάνω από 300.000 ετησίως, συνδιαιτώμενοι και συναναστρεφόμενοι με τους μοναχούς.
γ. Το Άγιον Όρος, όπως προσφυώς ελέχθη, αποτελεί κοιτίδα του πολιτισμού και της πίστεώς μας, την πνευματική παρακαταθήκη του σύμπαντος κόσμου. Και οφείλουμε να το διαφυλάξουμε ως κόρη οφθαλμού. Αυτό το πνεύμα του ιερού χρέους διακατέχει όλους που έχουμε την τιμή και την ευλογία να συνεχίζουμε την μακραίωνα αγιορειτική παράδοσι της ασκήσεως και λειτουργικής ζωής, όπου καθημερινώς προσφέρεται η αναίμακτος θυσία υπέρ της του κόσμου ζωής και σωτηρίας. Όπου καίει άσβηστο το κανδήλι της ορθοδόξου πίστεως και ευλαβείας. Όπου τόσες ψυχές αφανών μοναχών αγωνίζονται, προσεύχονται, δέχονται τη Χάρι και η ύπαρξί τους αποτελεί για όλους εστία πνευματικής χαράς και παρακλήσεως.
δ. Έχουμε την ευλογία να ζη το Άγιον Όρος. Να λειτουργούν κανονικώς όλες οι Μονές, Σκήτες, Κελλία, Ησυχαστήρια. Να παρουσιάζεται και κατά την εποχή μας άνθησι του αγιορειτικού μοναχισμού. Να έχουμε αγαστή συνεργασία, κατανόησι και συμπαράστασι εκ μέρους της Ελληνικής Πολιτείας. Ως προς αυτό το Όρος, το Άγιον, την πίστι, τη ζωή, την αποστολή του και όλα τα προνόμια που του δόθηκαν δια των αιώνων από τους εκάστοτε ευσεβείς άρχοντες της Πολιτείας και της Εκκλησίας, μένουμε ανυποχώρητοι. Δεν έχουμε δικαίωμα ούτε διάθεσι να θυσιάσουμε το ελάχιστο από την ακρίβεια της πίστεως, την υπακοή στη μοναχική παράδοσι και τα προνόμια που απέκτησε το Άγιον Όρος και του εξασφάλισαν τη δυνατότητα να ζη αδιάκοπα πάνω από χίλια χρόνια, περνώντας μέσα από κοσμογονικές ανακατατάξεις και αλλαγές ξένων κατοχών και καθεστώτων. Αυτή δε η εμμονή της πίστεως και η θυσία της ζωής μας υπαγορεύεται από την πλησμονή της χάριτος που απολαμβάνουμε μέσα στην αγιορειτική άσκησι και ησυχία.
7. Μέχρι την μικρασιατική καταστροφή (1922), το Άγιον Όρος εξεπλήρωνε την αποστολή του με πόρους από τον προσωπικό κόπο των μοναχών και από την καλλιέργεια των μετοχιακών αγροτικών εκτάσεων, που κατ’ εξοχήν ευρίσκοντο στην Βόρειο Ελλάδα. Στις δυσχερείς τότε στιγμές του Έθνους, το Άγιον Όρος με αίσθημα ευθύνης και αλληλεγγύης παρεχώρησε 1.200.000 στρέμματα γης για την αποκατάστασι των ακτημόνων και προσφύγων, γεγονός το οποίο ούτε μνημονεύεται ούτε αποτιμάται όσο θα έπρεπε• αντιθέτως αποσιωπάται και παραθεωρείται.
8. Τελικά δι’ ολίγων θέλουμε να πούμε τα εξής:
• Δεν ζητούμε την ειδική μεταχείρισι και επιείκεια κανενός.
• Δεν διαπραγματευόμεθα ως Άγιον Όρος έναντι ουδενός τιμήματος ό,τι παρελάβαμε από τους αγίους Πατέρες της πίστεώς μας και τους κτήτορες των ιερών καθιδρυμάτων μας. Και όλο αυτό από την αίσθησι της μοναδικής αξίας της ορθοδόξου πίστεως και λειτουργικής θεολογίας, που αποτελεί την ελπίδα πάντων των περάτων της γής.
• Καλούμε τον πιστό λαό και κάθε καλοπροαίρετο πολίτη να δείξη το απαιτούμενο μέτρο και την υπομονή για την άρσι αυτής της δοκιμασίας.
• Τέλος καλούμε την Ελληνική Πολιτεία, έστω και υπ’ αυτές τις συνθήκες, να κατανοήση και να προστατεύση την ιδιαιτερότητα του Αγίου Όρους, να αναγνωρίση την εργώδη προσπάθεια των μοναχών του Αγίου Όρους για τη φροντίδα και προστασία του Τόπου τους, να ενθαρρύνη τις πρωτοβουλίες των Αγιορειτικών Αρχών σε μία γόνιμη συνεργασία με τους αρμοδίους για τη διευθέτησι των εκκρεμοτήτων και να ακούση τα δίκαια αιτήματά τους. Το αποτέλεσμα θα είναι εφάμιλλο και αντάξιο της ιστορίας και της διαχρονικής σημασίας του ονόματος του Αγίου Όρους.
• Ευχή του Σώματος της ΕΔΙΣ και όλων των Αγιορειτών είναι, με την βοήθεια της Εφόρου και Προστάτιδος του Αγίου Όρους Υπεραγίας Θεοτόκου, να συνεχίση το Άγιον Όρος να αποτελή, όπως διαχρονικά ήταν και είναι, Τόπο καταλλαγής, ελπίδος και σωτηρίας, παρά τις δυσκολίες και τους πειρασμούς.

Άπαντες οι εν τη Εκτάκτω Διπλή Ιερά Συνάξει Αντιπρόσωποι και Προϊστάμενοι
τών Κ΄ Ιερών και Ευαγών Μονών του Αγίου Όρους Άθω.