Στο φως δύο Βυζαντινοί ναοί στο Ναύπλιο

ÍÁÕÐËÉÏ ÓÔÏ ÖÙÓ ÄÕÏ ÂÕÆÁÍÔÉÍÏÉ ÍÁÏÉΟ διευθυντής της 25 Εφορείας Βυζαντινών Αρχαιοτήτων, Δημήτριος Αθανασούλης   κάνει έλεγχο στην πρόοδο των έργων ανάδειξης της Ακροναυπλίας , την Τετάρτη 24 Απριλίου 2013 ,ένα έργο ενταγμένο στο ΕΣΠΑ από την 25η Εφορεία Βυζαντινών Αρχαιοτήτων, με προϋπολογισμό 500.000 ευρώ.

Η Ακροναυπλία είναι ένα από τα σημαντικότερα μνημεία της πόλης του Ναυπλίου.

Η Ακροναυπλία, γνωστή και ως Ιτς Καλέ, είναι το αρχαιότερο τμήμα της πόλης του Ναυπλίου, αλλά ως το 13ο αιώνα μ.Χ. ήταν ανεξάρτητη πόλη.

Με την έλευση των Βενετών και των Φράγκων η πόλη ενσωματώθηκε στην οχύρωση της πόλης. Αργότερα, επί Γεωργίου Α΄ τμήμα της Ακροναυπλίας διασκευάστηκε σε στρατώνα και σε στρατιωτική φυλακή, το διάστημα 1924-1934 σε τυπικό σωφρονιστικό ίδρυμα, ενώ κατά τη δικτατορία του Μεταξά λειτούργησε ως φυλακή για τους αντιπάλους του καθεστώτος. Για την εκτέλεση των εργασιών την αυτεπιστασία έχει η 25η Εφορεία Βυζαντινών Αρχαιοτήτων . Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Ένας Αόρατος Τοξότης στα τείχη της Πόλης το 626 μ.Χ.(Σοφία Μαυροειδή-Παπαδάκη)

185(από το βιβλίο Ιστορίες από τοΒυζάντιο, β΄ τόμος, εκδόσεις Πατάκη)

Είχε μπει ο Αύγουστος, η άκρη του χειμώνα, όπως λέει ο λαός μας.

Οι πρώτες δροσιές προμηνούσαν κιόλας την αλλαγή.

Όπου να ‘ναι, θ’ άρχιζαν οι βροχές και τα κρύα.

Τα σύννεφα, που αρμένιζαν τώρα ανάλαφρα στον ορίζοντα,  λίγο λίγο θα πύκνωναν, φέρνοντας τις χινοπωριάτικες καταιγίδες. Και πίσω τους, τ’ άσπρο ατίθασο άλογο θα ‘φερνε χλιμιντρίζοντας άγρια το χειμώνα.

«Κακός στρατηγός» έλεγε αγναντεύοντας το συννεφιασμένο ορίζοντα ο χαγάνος. «Κακός στρατηγός ο χειμώνας, αν μ’ εύρει εδώ, έξω από τα τείχη.

Αν κάνει μονάχα μια επίθεση με τις πύρινες κονταριές του, πάει, τους σκόρπισε τους Αβάρους μου σαν τα ταξιδιάρικα χελιδόνια. Η πολιορκία, λοιπόν, πρέπει να σφιχτεί.

Η Βασιλεύουσα πρέπει να πέσει πριν έρθει η κακοκαιρία και πριν γυρίσει ο αυτοκράτορας από την Τραπεζούντα».
Κι αρχίζει να κάνει όνειρα πώς θα ξεχειμωνιάσει μέσα στην Πόλη, αφέντης και κύριος, ανάμεσα στα μεταξωτά και στα βελουδένια στρωσίδια των Βυζαντινών.

Με δικά του ταπλούτη τους, τα καλά τους, τ’ αρχοντικά τους.
Σκουπίζει με την παλάμη του τα μακριά του μουστάκια, χαμογελώντας στο όνειρό του. Θαρρεί πως το ζει κιόλας.

Ανασηκώνεται, κόβει βόλτες μέσα στη σκηνή του, φρουμάζει σαν άτι, κι η κοτσιδίτσα που κρέμεται απ’ την κορφή της κεφαλής του τινάζεται πέρα δώθε, μαστιγώνοντας τον αέρα. «Σαν θα φορέσω την κορόνα του Ηράκλειου» συλλογιέται «θα ‘ρθουν όλοι να με προσκυνήσουν». Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Ήταν το Βυζάντιο κράτος θεοκρατικό;

image1
Ελληνορθόδοξη παράδοση: ρίζωμα και προοπτική

Για να αποφύγουμε τη σύγχυση την οποία προκαλεί η έλλειψη ορισμού της θεοκρατίας στους περισσότερους συγγραφείς, προτείνουμε τέσσερα κριτήρια με τα όποια μπορεί να ελεγχθεί η ύπαρξη και ο βαθμός θεοκρατίας σε ένα κράτος:

1) Ταύτιση πολιτικής και θρησκευτικής εξουσίας στο ίδιο πρόσωπο.
2) Επιβολή θρησκευτικών κανόνων στο σύνολο της νομοθεσίας.
3) Άσκηση της δημόσιας διοίκησης από θρησκευτικούς λειτουργούς.
4) Έλεγχος της εκπαίδευσης από τη θρησκευτική ιεραρχία.

Όσο κι αν φαίνεται παράξενο, το «Βυζάντιο» δεν ικανοποιεί ούτε ένα απ’ αυτά τα τέσσερα κριτήρια ενός θεοκρατικού κράτους. Ας τα δούμε με τη σειρά.

1) Το ότι ο «Πάπας» και ο «Καίσαρας» ήταν διαφορετικά πρόσωπα είναι φυσικά γνωστό. Ούτε ο ένας ούτε ο άλλος είχε απόλυτη εξουσία πάνω σε όλες τις λειτουργίες της δημόσιας ζωής. Με άλλα λόγια, κανένας Χομεϊνί δεν κυβέρνησε ποτέ από τον Πατριαρχικό θρόνο πάνω σε όλο το κράτος. Επιπλέον κανένας επίσκοπος δεν ηγήθηκε ποτέ οποιουδήποτε στρατιωτικού τάγματος σε πολεμικές συγκρούσεις, όπως ήταν ο κανόνας στη Δύση.

2) Στο χώρο του Δικαίου, το «Βυζάντιο» συνέχισε τη μεγάλη Ρωμαϊκή παράδοση. Βασικός άξονας της νομοθεσίας σε όλη τη μακραίωνη ιστορία του παρέμεινε το Ρωμαϊκό Δίκαιο, όπως το είχε κωδικοποιήσει ο Ιουστιανός. Σ’ αυτό προστέθηκαν κατά καιρούς τροποποιήσεις τις όποιες επέβαλαν οι νέες κοινωνικές συνθήκες και η επίδραση του Χριστιανισμού. Έτσι η τελική σύνθεση ήταν μία πολύ πιο ανθρωπιστική εκδοχή του αρχαίου Ρωμαϊκού Δικαίου. Όλα αυτά πάντως άνηκαν στην κοσμική (μη εκκλησιαστική) σφαίρα του κράτους. Οι νομικές σχολές και τα δικαστήρια δεν είχαν σχέση με την Εκκλησία, και οπωσδήποτε οι δικαστές δεν ήταν επίσκοποι, όπως συνέβαινε την ίδια εποχή στη Δύση. (Οι επίσκοποι μπορούσαν να είναι δικαστές σε ορισμένες περιπτώσεις, αν το ζητούσε ο κατηγορούμενος, αλλά αυτό αποτελούσε μια ανθρωπιστική παραχώρηση πού δεν αλλάζει την ουσία της κατά βάση κοσμικής δικαιοσύνης). Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Μεγάλα ιστορικά γεγονότα με βάση το έργο του αγίου Νεοφύτου του Εγκλείστου

Σάββα Παρή Θεολόγου

 

Η κατάληψη της Κύπρου από τον Ισαάκιο Κομνηνό και η κατάληψη των Ιεροσολύμων από τον Σαλαχαντί

 

 http://el.wikipedia.org/wiki/%CE%91%CF%81%CF%87%CE%B5%CE%AF%CE%BF:Isaac_Komnenos_the_Porphyrogennetos.jpg

Μέσα σε αυτό το νέο πλαίσιο, ένας γόνος της οικογένειας των Κομνηνών, ο Ισαάκιος Κομνηνός, κατόρθωσε να αναλάβει, με πλαστά έγγραφα, τη διοίκηση της Κύπρου, την οποία και απέσπασε από τη Βυζαντινή Αυτοκρατορία το 1185, ανακηρύσσοντας τον εαυτό του ανεξάρτητο ηγεμόνα του νησιού[1].

Η εποχή αυτή χαρακτηρίζεται από πλούτο και χλιδή για τους ξένους, από εξαθλίωση και ανέχεια για τους ντόπιους, από δύναμη και πολεμικές περιπέτειες, αλλά και από έριδες, δολοπλοκίες, πάθη, συνωμοσίες και φόνους.

Για εφτά ολόκληρα χρόνια διήρκεσε η τυραννική διοίκηση της Κύπρου από τον Ισαάκιο, όπως αναφέρει και ο άγιος Νεόφυτος: «Επτά γάρ έτη εκρατήθη η χώρα αυτή ανταρτικώς και εβασιλεύθη παρ’ Ισαακίου του Κομνηνού και επικράνθη ού μετρίως»[2].

Ο Άγιος θεώρησε την άφιξη και επικράτηση του Ισαακίου στο νησί ως την απαρχή των δεινών και σύγκρινε τη δράση του με την αντίστοιχη κατάκτηση των Ιεροσολύμων από τον Σαλαχαντί το 1187.

«Κρατηθείσης μέν γάρ της Ιερουσαλήμ υπό του αθέου Σαλαχαντί, της δε Κύπρου υπό Ισαακίου του Κομνηνού, μάχαι λοιπόν και πόλεμοι, ταραχαί και ακαταστασίαι, λαφυραγωγίαι και δειναί συναντήσεις, την γην, εν η οι δηλωθέντες ήρξαν, κατεκάλυψαν νεφέλης και ομίχλης πλέον»[3].

Τον σουλτάνο Σαλαχαντί, που κατέλαβε τα Ιεροσόλυμα και εξεδίωξε τους Λατίνους μετά τη μάχη του Χαττίν, ο άγιος Νεόφυτος τον αποκαλεί άθεο και αναφέρει ότι αυτός κατείχε τον Πανάγιο Τάφο του Κυρίου[4]. Τα δύο αυτά παράλληλα γεγονότα επέφεραν δεινές συγκρούσεις, τόσο στην Κύπρο όσο και στους Αγίους Τόπους. Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

«Αξίες, ιδανικά, όνειρα… άυλα αγαθά, μη μετρήσιμα και όμως τόσο πολύτιμα»

paisidou-1024x767Συνέντευξη με τη  Δρ. Μελίνα Παϊσίδου,  Επίκουρη Kαθηγήτρια Βυζαντινής Αρχαιολογίας Α.Π.Θ.

Αβέβαιη παραμένει ακόμα η τύχη της Λεωφόρου της Βυζαντινής Θεσσαλονίκης που αποκαλύφθηκε στον σταθμό «Βενιζέλου» του μετρό, παρά την ολοένα αυξανόμενη ανταπόκριση του κοινού στη διεθνή έκκληση, μέσω διαδικτύου ttp://www.avaaz.org/en/petition/Breaking_the_heart_of_Thessaloniki_through_time_Save_citys_byzantine_center_the_citys_memory_and_identity/?cBAIgeb),  για συγκέντρωση υπογραφών, που έχει ξεκινήσει ο Σύλλογος Ελλήνων Αρχαιολόγων, και παρά τη θετική στάση επίσημων φορέων για τη διατήρησή της στον φυσικό της χώρο. Ιδιαίτερης σημασίας, αλλά όχι καθοριστική για το μέλλον των ευρημάτων, κρίνεται αφενός η απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου Θεσσαλονίκης που τάχθηκε υπέρ της διατήρησής τους κατά χώραν αλλά και η προσπάθεια του Πρύτανη του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης (Α.Π.Θ.) Ιωάννη Μυλόπουλου να συγκροτήσει επιστημονικές επιτροπές για την εξεύρεση της πιο κατάλληλης λύσης που να ενισχύει τον πολιτισμό και να αναδεικνύει την ιστορία της πόλης. Στην ενημέρωση των τοπικών αρχών αλλά και των Θεσσαλονικέων συνέβαλαν ειδικοί επιστήμονες που παρουσίασαν τις απόψεις τους σε ειδική ημερίδα που διοργανώθηκε πρόσφατα στο Δημαρχιακό Μέγαρο.

Ανάμεσά τους και η Βυζαντινολόγος κ. Μελίνα Παϊσίδου, η οποία από την πρώτη στιγμή υποστήριξε την επί τόπου ανάδειξη της Λεωφόρου. Τόσο το επιστημονικό της υπόβαθρο όσο και η εμπειρία της από τις ανασκαφές του μετρό, στους χώρους αρμοδιότητας των Βυζαντινών Αρχαιοτήτων, τις οποίες διηύθυνε -πριν τον διορισμό της στο πανεπιστήμιο- δίδουν ιδιαίτερη βαρύτητα στις απόψεις της για το σημαντικό αυτό ζήτημα, τις οποίες δέχτηκε να μοιραστεί μαζί μας.

-Κυρία Παϊσίδου, διδάσκετε στους φοιτητές σας τη Μνημειακή Τοπογραφία της Βυζαντινής Θεσσαλονίκης. Το αρχιτεκτονικό σύνολο που αποκαλύφθηκε στον σταθμό «Βενιζέλου» του Μετρό πόσο συμπληρώνει τις αποσπασματικές γνώσεις μας για την οικιστική ιστορία της πόλης; Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Η Ιστορία των Εικόνων από τις Απαρχές της Εικονογραφίας έως σήμερα

images (2)του Κλεάνθη Δ. Δούκα,αρχαιολόγου του ΥΠΟΤ

  

Στη Βυζαντινή Περίοδο, με τον όρο εικόνες ονομαζόταν κάθε θρησκευτική απεικόνιση, με οποιαδήποτε τεχνική και αν είχε γίνει, δηλαδή ψηφιδωτά, τοιχογραφίες, φορητές εικόνες, μικρογραφίες, σμάλτα κ.λπ. Σήμερα, όμως, χρησιμοποιούμε τον όρο αυτό για απεικόνιση ιερού προσώπου ή θέματος σε ξύλινη κυρίως επιφάνεια.

Στη διάρκεια των είκοσι αιώνων του χριστιανικού βίου, χρησιμοποιήθηκε ποικίλο υλικό κατασκευής τους ανάλογα με τις οικονομικές δυνατότητες του αφιερωτή ή την ειδίκευση και προτίμηση του κατασκευαστή. Έτσι, εκτός του ξύλου, ζωγραφίστηκαν, επίσης, εικόνες πάνω σε ύφασμα (μουσαμά) ή ύστερα από γυψάρισμα, που στρωνόταν στην ξύλινη επιφάνεια ή σε μέταλλο, σε δέρμα, σπανιότερα σε ελεφαντοστό και σε μάρμαρο. Ο πληρέστερος όρος είναι φορητές εικόνες και οι ζωγράφοι που τις ζωγραφίζουν ονομάζονται εικονογράφοι.

Είναι ευνόητο ότι οι εικόνες χρησιμοποιήθηκαν, και ως σήμερα χρησιμοποιούνται ως λατρευτικά αντικείμενα, και γι’ αυτό τοποθετούνται στα προακυνητάρια, στα εικονοστάσια, κρεμιούνται στους τοίχους, στους πεσσούς και τους κίονες, για να προσεύχονται μπροστά τους αλλά και να τις ασπάζονται οι πιστοί. Επίσης, πολλές εικόνες αναρτώνται σε δημόσιους χώρους και οι ιστορικές, θαυματουργές και εφέστιες, ύστερα από προσκύνηση, περιφέρονται στις λιτανείες κατά την ημέρα της εορτής του εικονιζόμενου αγίου προσώπου. Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Η Θεοτόκος στη Βυζαντινή Τέχνη

Theotokos vizantini texni_ Glykofilousa_του Τρύφωνος Τσομπάνη,

Λέκτορος Θεολογικής Σχολής ΑΠΘ

 

Είναι ανθρωπίνως αδύνατον να προσπαθήσει κανείς, σε ένα σύντομο κείμενο ενός περιοδικού, να ασχοληθεί με το πρόσωπο της Κυρίας Θεοτόκου, για την οποία εγράφησαν πάμπολλα και σοφά, από ανθρώπους μεγάλου πνευματικού διαμετρήματος και αγίους Πατέρες της Εκκλησίας. Εδώ πολλές φορές σταματούν και τα λόγια των ποιητών: «ω Εσύ των ουρανών η Πλατυτέρα, που αγκάλιασες τα έθνη και τους λαούς των λαών και των εθνών η θεία Μητέρα, π’ όλους της γης ξεχείλισες τους ναούς».(Σικελιανός)

Το ζήτημα της εικονογραφικής απόδοσης της Θεοτόκου στη βυζαντινή ζωγραφική αναμφίβολα σημάδεψε την επιστημονική σκέψη και ζωή πολλών ειδικών υπάρχει πλουσιότατη βιβλιογραφία για το θέμα, για όσους θα ήθελαν να εγκύψουν περισσότερο.

Εδώ απλώς θα αναφέρουμε τους εικονογραφικούς τύπους που διαμόρφωσε η αγιογραφική-καλλιτεχνική παράδοση στον χώρο της ορθόδοξης Ανατολής. Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Μοναχισμός και Αγιότητα στο Βυζάντιο. Άγιος Αθανάσιος Αθωνίτης, ιδρυτής Λαύρας Αγίου Όρους

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Άγιος Αθανάσιος ο Αθωνίτης

«ΜΟΝΑΧΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΑΓΙΟΤΗΤΑ ΣΤΟ ΒΥΖΑΝΤΙΟ»

ΑΓΙΟΣ ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΑΘΩΝΙΤΗΣ

ΙΔΡΥΤΗΣ ΛΑΥΡΑΣ ΑΓΙΟΥ ΟΡΟΥΣ

ΜΙΧΑΗΛ ΑΠ. ΖΑΦΕΙΡΗΣ ΦΟΙΤΗΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΚΟΥ ΚΑΙ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΥ

1. ΑΠΑΡΧΕΣ ΜΟΝΑΧΙΣΜΟΥ

Στο πρώτο κεφάλαιο θα ερευνηθεί η γέννηση ή πιο συγκεκριμένα η προέλευση του Μοναχισμού, οι τύποι του, ο ιδρυτής του αλλά και η ραγδαία εξάπλωση του στην επικράτεια της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

«Μοναχισμός και Αγιότητα στο Βυζάντιο»

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Μιχαήλ Απ. Ζαφείρης, Φοιτητής Ιστορικού και Αρχαιολογικού

Στο πρώτο κεφάλαιο θα ερευνηθεί η γέννηση ή πιο συγκεκριμένα η προέλευση του Μοναχισμού, οι τύποι του, ο ιδρυτής του αλλά και η ραγδαία εξάπλωση του στην επικράτεια της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας.

Για καμία άλλη άποψη της Βυζαντινής ζωής δεν υπάρχουν τόσο άφθονα στοιχεία όσο για τον μοναχισμό. Υπάρχουν εκατοντάδες βιογραφίες μοναχών οσίων, αναρίθμητους διαλογισμούς, επιστολές, κηρύγματα, προτροπές και απολογίες που αφορούν την μοναχική ιδιότητα. Ένα πράγμα πρέπει να ειπωθεί από την αρχή.

O μοναχισμός ήταν ένα κίνημα λαϊκών και όχι κληρικών. ‘Ίσως εξελίχθηκε από ορισμένες χριστιανικές ομάδες που ζούσαν μια ιδιαίτερη και αφοσιωμένη ζωή χωρίς ωστόσο να αποσύρονται από τον κόσμο. Τέτοιοι άνθρωποι ήταν γνωστοί ως Σπουδαίοι ή Φιλόπονοι ενώ στις συριακές επαρχίες ονομάζονταν «οι Γιοί της Επαγγελίας» και είχαν κάποια μορφή οργάνωσης. Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Διαδικτυακό ταξίδι στον κόσμο του Βυζαντίου

CF017A4A7E65DBC7FA6C3AD32F6C89C6Ένα ηλεκτρονικό ταξίδι στον άγνωστο κόσμο του Βυζαντίου θα έχουν πλέον την ευκαιρία να πραγματοποιούν οι ενδιαφερόμενοι γι΄ αυτή την σπουδαία, αν και εν πολλοίς σκοτεινή ιστορική περίοδο μέσα από την νέα ηλεκτρονική πλατφόρμα του Ευρωπαϊκού Κέντρου Βυζαντινών και Μεταβυζαντινών Μνημείων (ΕΚΒΜΜ).

Το νέο πόρταλ, που ολοκληρώθηκε πρόσφατα θα παρουσιαστεί μάλιστα σε ημερίδα με τίτλο «Εξερευνώντας τον κόσμο του Βυζαντίου» που διοργανώνεται την Τρίτη 19 Μαρτίου στο υπουργείο Πολιτισμού.

Τέσσερις πολύ ενδιαφέρουσες για τους χρήστες υπηρεσίες προσφέρει το πόρταλ «Εξερευνώντας τον κόσμο του Βυζαντίου» και συγκεκριμένα:

-Τρεις ταξιδιωτικές διαδρομές σε βυζαντινές πόλεις (σταθμούς) με τον «επισκέπτη» να προσλαμβάνει όλες τις απαραίτητες πληροφορίες (γεωγραφικές, ιστορικές,καλλιτεχνικές, αρχαιολογικές) για τα βυζαντινά μνημεία κάθε τόπου με τη χρήση πολύμορφου υλικού (εικόνα, βίντεο, σχέδια, ψηφιακά πανοράματα). Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Θρησκείες και Πολιτική στη Νεωτερικότητα [2]

World religions

Ειρήνη Αρτέμη

Στο προοίμιο της Βυζαντινής εποχής το διάταγμα των Μεδιολάνων το 313 αποτέλεσε την αρχή της στενής συνεργασίας-σύζευξης του Χριστιανισμού με την Πολιτεία. Επιπλέον, μελετώντας τα ιστορικά κείμενα της εποχής, είναι εύκολο κανείς να διαπιστώσει πόσο η Πολιτεία στήριξε τη Χριστιανική θρησκεία αλλά και το αντίστροφο.  Το Βυζάντιο θεωρείται κατεξοχήν η πρώτη Χριστιανική Αυτοκρατορία. Μόνο την περίοδο του Ιουλιανού του Παραβάτη και την περίοδο της εικονομαχίας, η πολιτική εξουσία βρίσκεται μέσα σε ένα ανταγωνισμό με το Χριστιανισμό, με σκοπό να τον παραγκωνίσει ολοκληρωτικά. Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Επισκοπές της Αρχιεπισκοπής Μύρων

E0095CFB64199B3Τα Μύρα κάποτε είχαν 33 Επισκοπές, ενώ πολλές φορές υπερέβησαν αυτόν τον αριθμό και οι οποίες είναι οι εξής: Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Οι Επτά Οικουμενικές Σύνοδοι

450px-First_Council_of_Nicea-stavropoleos_church

Α΄ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΗ ΣΥΝΟΔΟΣ

Η Α΄ Οικουμενική Σύνοδος διήρκεσε δύο μήνες και δώδεκα ημέρες και πραγματοποιήθηκε στη Νίκαια της Βιθυνίας. Συγκλήθηκε από τον Μέγα Κωνσταντίνο στις 20 Μαΐου του 325 και έλαβαν μέρος 318 επίσκοποι. Εξέδωσε είκοσι κανόνες συμπεριλαμβανομένου του Συμβόλου της Νικαίας (α’ μέρος του Συμβόλου της Πίστεως) και κανόνισε την ημερομηνία εορτασμού του Πάσχα. Κύριος λόγος σύγκλησής της υπήρξε η διδασκαλία του Αρείου ενάντια στη θεότητα του Ιησού Χριστού. Η Σύνοδος κατεδίκασε τη διδασκαλία του Αρείου και διεκήρυξε την ομοουσιότητα του Υιού με τον Πατέρα. Τέλος αποκρούστηκε η αγαμία των κληρικών. Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Η θέση του παιδιού στη βυζαντινή κοινωνία

παιδι βυζαντιοΌπως σε όλες τις μεσαιωνικές κοινωνίες, έτσι και στη Βυζαντινή, το παιδί δεν αποτελεί το κέντρο ενδιαφέροντος της οικογένειας και η θέση του δεν είναι προνομιακή μεταξύ των μελών της.

Οι κοινωνικές αντιλήψεις επηρεάζουν την ενασχόληση της επιστήμης με το παιδί και η φροντίδα της υγείας του δε διαχωρίζεται από εκείνη των ενηλίκων.

Οι πληροφορίες από τις ιστορικές, αγιολογικές και ιατρικές πηγές συνηγορούν στην έλλειψη της Παιδιατρικής ειδικότητας, αλλά ταυτόχρονα μαρτυρούν τη στάση της Εκκλησίας προς τον ανήλικο πληθυσμό σχετικά με τη ζωή του (απαγόρευση εκτρώσεων και έκθεσης βρεφών σε σύμφωνη νομοθετική ρύθμιση από την Πολιτεία) και την υγεία του (σωματική, ψυχική και κοινωνική) θέτοντας τη φιλανθρωπία στην κορυφή των αρετών και υλοποιώντας την με τη δημιουργία ευαγών ιδρυμάτων και με την αφιέρωση αρκετών αγίων αποκλειστικά στην προστασία των παιδιών και τη θαυματουργική θεραπεία τους από τις αρρώστιες.

ΔΙΑΚΡΙΣΗ ΗΛΙΚΙΩΝ ΣΤΟ ΒΥΖΑΝΤΙΟ

Η νομική αναγνώριση της παιδικής ηλικίας ως αυτοτελές έννομο αγαθό είναι ανύπαρκτη στο μεγαλύτερο διάστημα της Βυζαντινής αυτοκρατορίας και μόνο στους τελευταίους αιώνες επιχειρείται να καλυφθεί το κενό με το έργο του Κωνσταντίνου Αρμενόπουλου «Εξάβιβλος». Στο κεφάλαιο «Περί άνηβων και αφηλίκων», του ανωτέρω συγγράμματος, ορίζεται η ανηλικότητα από τη γέννηση μέχρι το 25ο έτος και καταγράφονται οι ειδικότερες διακρίσεις. Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

«Ακολουθία εις τους Αγίους Τρείς Παίδας τους εν Καμίνω»

untitled

Σημαντική θέση στο θρησκευτικό θέατρο του Βυζαντίου έχει και το λειτουργικό δράμα. Ένα απ΄αυτά, το οποίο τεκμηριώνεται και από σλαβικές πηγές, είναι και η «Ακολουθία της Καμίνου». Παρουσιαζόταν μέχρι την κατάλυση της Αυτοκρατορίας, στο ναό της Αγιά Σοφιάς, αλλά και σε άλλες βυζαντινές πόλεις. Με βάση το βιβλίο του Δανιήλ της Παλαιάς Διαθήκης, το δράμα εξεικόνιζε το μαρτύριο των τριών παίδων Εβραίων, του Μισαήλ ή Μισάχ, του Ανανία ή Σεδράχ και του Αζαρία ή Αβδεναγώ, οι οποίοι είχαν συλληφθεί αιχμάλωτοι μαζί με τον Προφήτη Δανιήλ ή Βαλτάσαρ, όταν ο βασιλέας της Βαβυλώνος Ναβουχοδονόσορ κατέλαβε την Ιερουσαλήμ το έτος 586 π.χ. Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου

Η βυζαντινή ορθόδοξη αγιογραφία

iconographyΗ βυζαντινή ορθόδοξη αγιογραφία δεν είναι απλά μια «τέχνη», είναι ιερή τέχνη.

Δεν είναι «ζωγραφική», είναι θεολογία.

Δεν είναι «καλλιτεχνική έκφραση», είναι προσδοκία σωτηρίας. Δεν είναι «στολίδι», είναι συνάντηση με το θείο.

Δεν είναι «φωτογραφία», είναι «εις Χριστόν παιδαγωγία».

Δεν είναι «αντικείμενο», είναι ιερό σκεύος. Δεν είναι «υλική αξία», είναι υπέρβαση.

Δεν είναι «συλλεκτικό είδος», είναι παρηγοριά, παραμυθία και ανάπαυση των Ορθοδόξων Χριστιανών κοντά στον Τριαδικό Θεό.

 

Χαρακτηριστικά της Βυζαντινής Αγιογραφίας

Ο Βυζαντινός αγιογράφος, έτσι όπως διαμορφώθηκε από τη μακραίωνη αναζήτηση του ορθού τρόπου απεικόνισης του υπερβατικού, αγιογραφεί έχοντας πλήρη συναίσθηση του διακονήματος του μέσα στην Εκκλησία.

Η Εικόνα αποτελεί λατρευτικό μέσο.

Αντικείμενο όχι λατρείας, αλλά σεβασμού. Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Ο τελευταίος Παλαιολόγος… βρίσκεται στα νησιά Μπαρμπάντος!

540159Με μια τεράστια έκπληξη βρέθηκε ο υποψήφιος διδάκτωρ του Ευρωπαϊκού Κέντρου Περιβαλλοντικής Έρευνας και Κατάρτισης, Σταύρος Μαυρογένης, κατά τη διάρκεια του ταξιδιού του στα νησιά Μπαρμπάντος της Καραϊβικής, ερευνώντας το φαινόμενο της κλιματικής αλλαγής.

Ανακάλυψε… τον τάφο του (προ)τελευταίου Παλαιολόγου! Πρόκειται για τον Φερδίνανδο Παλαιολόγο, γιο του Θεόδωρου Παλαιολόγου της δυναστείας των τελευταίων αυτοκρατόρων του Βυζαντίου!

Από την έρευνα του για το θέμα, προέκυψαν τα εξής:

Ο Θεόδωρος Παλαιολόγος το 1594 παντρεύτηκε στη Χίο την Ευδοξία Κομνηνού η οποία του έδωσε μια κόρη την Θεοδώρα η οποία με τη σειρά της το 1614 παντρεύτηκε τον Πρίγκηπα Δημήτριο Ροδοκανάκη στην ελληνο-ορθόδοξη εκκλησία των Πέτρου και Παύλου στη Νάπολη.

Ο εγγονός της Θεοδώρας, Δημήτριος Ροδοκανάκης, μετανάστευσε μόνιμα στο Λονδίνο και μετά από αγώνες πολλών ετών κατάφερε να αποδείξει ότι είναι απόγονος των Παλαιολόγων και να αναγνωριστεί έτσι επίσημα από το Βατικανό, το Foreign Office και άλλες ευρωπαϊκές κυβερνήσεις! Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Η «Καταλανική Εταιρεία» και η οριστική καταστροφή του Μεσαιωνικού Ελληνισμού

andronikos palaiologos

Ανδρόνικος Παλαιολόγος

 

Στις αρχές του 14ου αιώνα ο Ελλαδικός χώρος ήταν κατακερματισμένος ανάμεσα σε κτήσεις που ανήκαν στον Βυζαντινό Αυτοκράτορα Ανδρόνικο ΙΙ Παλαιολόγο και σε Φράγκους φεουδάρχες κληρονόμους των Σταυροφόρων που άλωσαν την Κωνσταντινούπολη το 1204. Ο Αυτοκράτορας είχε υπό τον έλεγχο του την Μακεδονία, την Θράκη, τον Μυστρά, την Κωνσταντινούπολη και μια στενή λωρίδα γης στην Μικρά Ασία που εφαπτόταν στην Βασιλεύουσα. Ο υπόλοιπος χώρος (Θεσσαλία, Θήβα, Ανδραβίδα, Αθήνα, Πάτρα, Κόρινθος, νησιά του Αιγαίου, Ναύπακτος) βρίσκονταν υπό τον έλεγχο Φράγκων φεουδαρχών που συγγένευαν με ισχυρούς βασιλικούς οίκους της Ευρώπης. Οι περιοχές αυτές ήταν κατάσπαρτες από ισχυρά κάστρα που σταθεροποιούσαν την εξουσία των κατά τόπους βαρόνων και μικρότερων μικρότερων ευγενών, εις βάρος του ντόπιου αγροτικού πληθυσμού.Εκείνη την εποχή εμφανίστηκε για τον Βυζαντινό Αυτοκράτορα Ανδρόνικο ο σημαντικός κίνδυνος των Οθωμανών Τούρκων. Ο βυζαντινός στρατός είχε αποδιοργανωθεί πλήρως λόγω έλλειψης χρημάτων ικανών στρατηγών και απωλειών από τους πολέμους με τους Φράγκους, είχε χάσει κατά μεγάλο μέρος το ηθικό και την αλκή του και έτσι οι πλέον αξιόπιστες βυζαντινές στρατιωτικές μονάδες ήταν Αλανοί και Μουσουλμάνοι μισθοφόροι. Έτσι ο Ανδρόνικος μοιραία στράφηκε στην Δύση για να βρει ισχυρότερους συμμάχους. Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Chypre entre Byzance et l΄Occident, η Κύπρος μεταξύ του Βυζαντίου και της Δύσης, 4ος–16ος αι. Στο Μουσείο του Λούβρου

CHYPRE ENTRE BYZANCE. EXPOSITION LOUVRE

CHYPRE ENTRE BYZANCE. EXPOSITION LOUVRE

Συνεχίζεται μέχρι τις 28 Ιανουαρίου 2013, στο Μουσείο του Λούβρου, η έκθεση: “Η Κύπρος μεταξύ του Βυζαντίου και της Δύσης, 4ος – 16ος αι.”

Η έκθεση διοργανώνεται στο πλαίσιο της Κυπριακής Προεδρίας του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης και περιλαμβάνει εκατόν πενήντα περίπου εκθέματα, εκκλησιαστικές εικόνες, χειρόγραφα, γλυπτά, αρχιτεκτονικά μέλη, είδη αργυροχοϊας, κεραμικά, κ.λ.π. από τον 4ο αιώνα, κατά τον οποίο κυριαρχεί η χριστιανική θρησκεία στη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία, μέχρι το 1571 ημερομηνία κατάληψης της Κύπρου από τους Οθωμανούς. Στην έκθεση, εκτίθενται και φωτογραφίες από τα μνημεία της Μεγαλονήσου. Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Θεσσαλονίκη : Μια Βυζαντινή πόλη…μετακομίζει

0(123)Η Θεσσαλονίκη βρίσκεται μπροστά σε μια νέα ευκαιρία ως προς τη διάσωση και παρουσίαση των αρχαιοτήτων της: να μεταφέρει περίπου 6.000 τετραγωνικά μέτρα από αυτές, ιδίως τις βυζαντινές, που εντοπίσθηκαν σε ανασκαφές για την κατασκευή σταθμών του μετρό σε έναν ειδικό χώρο.

Το πρώην στρατόπεδο Παύλου Μελά, μέρος του οποίου θα μετατραπεί σε πολιτιστικό πάρκο.

Ο καθηγητής αρχαιολογίας του ΑΠΘ, ακαδημαϊκός Μιχάλης Τιβέριος, σύμβουλος του μετρό όσον αφορά στις αρχαιότητες, δήλωσε στο Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο ότι πρόκειται για μια αποδεκτή και ενδιαφέρουσα λύση.

Βεβαίως, υπάρχει και εναλλακτική, τουλάχιστον για τα σημαντικότατα μνημεία που αποκαλύφθηκαν στο σκάμμα του σταθμού Βενιζέλου.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Τα βυζαντινά εγκόλπια της Ιεράς Μονής Βατοπαιδίου Αγίου Όρους

Τα βυζαντινά εγκόλπια της Ιεράς Μονής Βατοπαιδίου Αγίου Όρους

Επιστήθιος σταυρός, Χριστός και Θεοτόκος σε προτομή, Καμέοι από ίασπι, ασήμι επίχρυσο, μαργαριτάρια, πολύτιμοι λίθοι, Καμέος: 12ος αιώνας, Σταυρός: 15ος αιώνας

Τα εγκόλπια είναι μικρά αντικείμενα που προορίζονταν για ανάρτηση. Τα περισσότερα συγκρατούνταν από έναν κινητό δακτύλιο. Συχνό γνώρισμα αποτελεί ο ελεύθερος δακτύλιος ανάρτησης, που πλαισιώνεται από ένα ζευγάρι μαργαριταριών ή από πολύτιμους λίθους.

…….Ο όρος «εγκόλπιο» έχει γενικότερη σημασία· αναφέρεται τόσο στους «επίπεδους σταυρούς» ή τους «σταυρούς-λειψανοθήκες», όσο και σε κάθε κυκλικό, ορθογώνιο ή πολυγωνικό εικονίδιο, με ή χωρίς άγια λείψανα. Αυτά τα αντικείμενα λατρείας αντλούν τη δύναμή τους από τα άγια λείψανα που περικλείουν αλλά και από τα εικονογραφικά τους θέματα. Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Διάλογοι Βυζαντινών με το Ισλάμ

AFGHANISTAN_church_and_mosque

Αγγελική Ζιάκα

Αρέθα, επισκόπου Καισαρείας: «Επιστολή προς Εμίρην της Δαμασκού»[1]

Ο Αρέθας, επίσκοπος Καισαρείας της Καππαδοκίας (850-932), γεννήθηκε στην Πάτρα της Πελοποννήσου και από το 902 και μετά ήταν Καισαρείας της Καππαδοκίας. Μαθητής του ιερού Φωτίου, διακρινόταν για τη μεγάλη του μόρφωση και το εκτεταμένο ενδιαφέρον του για την κλασική και εκκλησιαστική φιλολογία. Υπήρξε ένας από τους κορυφαίους, μαζί με το Φώτιο, εκπροσώπους και συντελεστές της γενικής στροφής προς τα γράμματα και τις τέχνες, που σημειώθηκε κατά το δεύτερο μισό του 9ου και στις αρχές του 10ου αιώνα[2]. Διακρίθηκε ως ερμηνευτής της Αγίας Γραφής, αλλά και ως σχολιαστής του Πλάτωνα, του Λουκιανού και του Ευσέβιου και έγραψε σχόλια στην Αποκάλυψη, τα οποία είναι συμπλήρωμα και επεξεργασία της ερμηνείας στην Αποκάλυψη του Καισαρείας Ανδρέου. Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Sealed Under Turkish Mud, a Well-Preserved Byzantine Chapel

08MYRA1_SPAN-articleLarge-v2

Myra-Andriake Excavations
DISCOVERY A section of the 13th-century chapel at Myra.
By JENNIFER PINKOWSKI
Published: January 7, 2013

 

DEMRE, Turkey — In the fourth century A.D., a bishop named Nicholas transformed the city of Myra, on the Mediterranean coast of what is now Turkey, into a Christian capital.

Nicholas was later canonized, becoming the St. Nicholas of Christmas fame. Myra had a much unhappier fate. Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Αποκάλυψη βυζαντινή εκκλησία στα Μύρα της Λυκίας

Μια Βυζαντινή εκκλησία στα παράλια της Μικράς Ασίας, είδε το “φως του ήλιου”,μετά από 700 χρόνια. Και δεν είναι τυχαίο ότι έγινε πρωτοσέλιδο στους New York Times!

Στην πόλη των Μύρων ανασκαφές που έχουν ξεκινήσει από το 2009,αποκάλυψαν την εκκλησία ,που ήταν “θαμμένη κάτω από 18 πόδια λάσπης”, όπως γράφουν οι New York Times, απ΄ όπου και οι φωτογραφίες.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

O κήπος της προσευχής και η αιώνια αναζήτηση του Παραδείσου

Της Μαρίας Θερμού 

images(173)O κήπος της προσευχής σύμφωνα με ένα σπάνιο βυζαντινό χειρόγραφο του 13ου αιώνα
Στον κήπο αυτόν η ελιά υποδηλώνει την ελεημοσύνη, η βάτος προτρέπει στην υπακοή, η ροδιά συσχετίζεται με το θάρρος και το σθένος και το κίτρο με τα ευώδη του αιθέρια έλαια δείχνει την αγνότητα και τη σωφροσύνη. Γιατί αυτός ο κήπος δεν είναι σαν τους άλλους. Κάθε φυτό έχει την ακριβή του θέση μέσα του.Όπως και κάθε αρετή στην ψυχή του ανθρώπου.

Πρόκειται για τον κήπο των αρετών, τον κήπο του Παραδείσου, τον κήπο της Εδέμ. Έτσι τον αναφέρει ένα σπάνιο βυζαντινό χειρόγραφο που βρίσκεται στην Οξφόρδη. Ένα ανώνυμο κείμενο του 13ου αιώνα συγκεκριμένα, που περιγράφει έναν κήπο κάπου στην Ανατολική Μεσόγειο, πραγματικό και συμβολικό ταυτόχρονα, τονίζοντας τη δισυπόστατη έννοια που είχε για τον βυζαντινό άνθρωπο: πνευματικός τόπος αρετών και ταυτόχρονα η απτή πραγματικότητα μιας φυσικής όασης.
Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »