Ο Βατοπαιδινός Άγιος Θεοφάνης Μητροπολίτης Περιθεωρίου (Ξάνθης) (14ος αι.)

agios-theofanois-peritheoriouΧρημάτισε ηγούμενος της ιεράς μονής Βατοπαιδίου. Συνδεόταν με τον όσιο Μάξιμο Καυσοκαλύβη (+1365), του οποίου υπήρξε βιογράφος. Στη θαυμάσια αυτή και θαυμαστή βιογραφία, κατά μετάφρασή της στην απλοελληνική από τον όσιο Νικόδημο τον Αγιορείτη, ο άγιος Θεοφάνης γράφει χαρακτηριστικά: «Και εγώ ο ίδιος επί Θεώ μάρτυρι, δεν θέλω κρύψω εκείνο όπου είδα εις τον Όσιον δια τις εγνωρίσθηκα και εγώ με αυτόν, και είχα την συναναστροφήν του, και μίαν ημέραν εκίνησα από την μονήν του Βατοπαιδίου μαζί με άλλον ένα, και επήγα εις την καλύβαν του, και μη ευρών αυτόν εκεί, ελυπούμην, και εκοίταζα τριγύρω δια να ιδώ τον ποθούμενον και αναβαίνωντας ολίγον από οπίσω της καλύβας του, και κοιτάζωντας εις τον δρόμον του κυρ Ησαΐα, να και βλέπω αυτόν εις την γούρναν του Αγελαρίου, μακράν έως δύο μίλια, όλον δε τούτο το διάστημα είναι δύσβατος τό¬πος και πετρώδης, και δρόμον ίσιον δεν έχει· και, ω του θαύματος! βλέπω τον Άγιον όπου υψώθη από την γην επάνω εις τον αέρα υψηλά, και ωσάν αετός υπόπτερος επέτα επάνω από το δάσος και από τας μεγάλας πέτρας, και ήρχετο εκεί όπου ήμουν εγώ· και καθώς είδον όπου επέτα τοιαύτης λογής, ετρόμαξα και εφώναξα το “μέγας εί Κύριε” και από τον φόβον μου ετραβίχθηκα οπίσω ολί¬γον τι και εν ροπή οφθαλμού έφθασε και ο Άγιος εκεί όπου εστεκόμην, ψάλλων· τί δε έψαλλε; Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Αντιμετώπιση ενός αιρετικού

Επιστολή του Οσίου Θεοφάνους του Εγκλείστου

Η επιστολή αυτή δημοσιεύεται στο βιβλίο «Απάνθισμα επιστολών» τον Οσίου Θεοφάνους του Εγκλείστου, έκδοση της Ιεράς Μονής Παρακλήτου. Το περιοδικό «Διάλογος» με τις ευλογίες της Ιεράς Μονής, αναδημοσιεύει σε συνέχειες την επιστολή τον Οσίου που έχει θέμα της την αντιμετώπιση ενός αιρετικού, διότι την θεωρεί χρήσιμη για τους φίλους της στην Ελλάδα και στο εξωτερικό που παίρνουν το περιοδικό μας και είναι οι πολλαπλασιαστές του εξαιρετικά αναγκαίου έργου της ενημέρωσης των πιστών της Εκκλησίας μας, ώστε να αποφεύγουν τις παγίδες της πλάνης του εχθρού του ανθρώπου.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Όσιος Θεοφάνης ο Θαυματουργός (16ος αιώνας)

Όσιος Θεοφάνης ο Ηγούμενος. Τοιχογραφία Ι. Μ. Δοχειαρίου (1744).

Όσιος Θεοφάνης ο Ηγούμενος. Τοιχογραφία Ι. Μ. Δοχειαρίου (1744).

Γεννήθηκε στα Ιωάννινα από ευσεβείς γονείς. Όταν ενηλικιώθηκε, ήλθε στο Άγιον Όρος κι έγινε μοναχός στη μονή Δοχειαρίου. Για τις αρετές του, μετά από καιρό, εξελέγη ηγούμενος. Τη μονή «εις ύψιστον βαθμόν ακμής ήγαγεν, εκθύμως και παντοίοις άσκητικοίς κανόσι παροτρύνων εις πολιτείαν όλως θεάρεστον τους υπό την εποπτείαν αύτού συνασπισμένους μοναχούς και τον προς τα θεία διάπυρον ζήλον αύτού μεταδιδούς».

Αργότερα, ανάγκες τον οδήγησαν έξω του Όρους. Μαζί με τον ανεψιό του πήγε στη σκήτη της Βέροιας, όπου έκτισε μονή προς τιμήν της Θεοτόκου «συναγαγών πολλούς μιμητάς της ενάρετου πολιτείας αυτού». Όταν η μονή αυτή προχώρησε στην πνευματική ζωή, άφησε τον ανεψιό του να τη διευθύνει κι αυτός πήγε στη Νάουσα, όπου έκτισε άλλη μονή προς τιμή των Παμμεγίστων Ταξιαρχών. Συγκεντρώθηκαν και εδώ πολλοί μοναχοί, στους όποιους ήταν ηγούμενος επί «χρόνον ικανόν». Πολλοί χριστιανοί κατέφευγαν στον όσιο προς παρηγοριά και στηριγμό.

Κατόπιν επέστρεψε στη σκήτη της Βέροιας, όπου εκοιμήθη και ετάφη, αφού είχε προβλέψει την έκδημία του. Στη σκήτη υπάρχει μέρος των τιμίων λειψάνων του. Η θαυματόβρυτη κάρα του φυλάγεται στο ναό της Κοιμήσεως της Θεοτόκου Ναούσης. Στη μονή Δοχειαρίου σώζεται η «πατερίτσα» του οσίου. Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Ο Βατοπαιδινός Άγιος Θεοφάνης Μητροπολίτης Περιθεωρίου (Ξάνθης) (14ος αι.)

Χρημάτισε ηγούμενος της ιεράς μονής Βατοπαιδίου. Συνδεόταν με τον όσιο Μάξιμο Καυσοκαλύβη (+1365), του οποίου υπήρξε βιογράφος. Στη θαυμάσια αυτή και θαυμαστή βιογραφία, κατά μετάφρασή της στην απλοελληνική από τον όσιο Νικόδημο τον Αγιορείτη, ο άγιος Θεοφάνης γράφει χαρακτηριστικά: «Και εγώ ο ίδιος επί Θεώ μάρτυρι, δεν θέλω κρύψω εκείνο όπου είδα εις τον Όσιον δια τις εγνωρίσθηκα και εγώ με αυτόν, και είχα την συναναστροφήν του, και μίαν ημέραν εκίνησα από την μονήν του Βατοπαιδίου μαζί με άλλον Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

ΦΟΒΟΣ ΘΕΟΥ

Αγίου Θεοφάνους του Εγκλείστου

Ο φόβος του Θεού είναι η ρίζα κάθε καλού έργου. Ούτε ένα λεπτό να μην απομακρύνεται από την καρδιά σας. Σαν το κερί ν’ ανάβει και να φωτίζει όλους τους λογισμούς, όλες τις εσωτερικές κινήσεις της καρδιάς σας.

Αυτός θα σας διδάξει να βαδίζετε σωστά, να εργάζεσθε το κάθε τι σαν έργο Θεού. Αυτός θα σας διδάξει να στέκεστε, όπως εκείνοι που βρίσκονται μπροστά στο βασιλέα. Αυτός θα σας διδάξει να προχωρείτε, όπως προχωρούν εκείνοι που κρατούν ένα ποτήρι γεμάτο νερό, από το οποίο δεν πρέπει να στάξει ούτε μια σταγόνα. Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Όσιος Θεοφάνης ο Θαυματουργός (16ος αιώνας) – 19 Αυγούστου

Όσιος Θεοφάνης ο Ηγούμενος. Τοιχογραφία Ι. Μ. Δοχειαρίου (1744).
Όσιος Θεοφάνης ο Ηγούμενος. Τοιχογραφία Ι. Μ. Δοχειαρίου (1744).

Γεννήθηκε στα Ιωάννινα από ευσεβείς γονείς. Όταν ενηλικιώθηκε, ήλθε στο Άγιον Όρος κι έγινε μοναχός στη μονή Δοχειαρίου. Για τις αρετές του, μετά από καιρό, εξελέγη ηγούμενος. Τη μονή «εις ύψιστον βαθμόν ακμής ήγαγεν, εκθύμως και παντοίοις άσκητικοίς κανόσι παροτρύνων εις πολιτείαν όλως θεάρεστον τους υπό την εποπτείαν αύτού συνασπισμένους μοναχούς και τον προς τα θεία διάπυρον ζήλον αύτού μεταδιδούς».

Αργότερα, ανάγκες τον οδήγησαν έξω του Όρους. Μαζί με τον ανεψιό του πήγε στη σκήτη της Βέροιας, όπου έκτισε μονή προς τιμήν της Θεοτόκου «συναγαγών πολλούς μιμητάς της ενάρετου πολιτείας αυτού». Όταν η μονή αυτή προχώρησε στην πνευματική ζωή, άφησε τον ανεψιό του να τη διευθύνει κι αυτός πήγε στη Νάουσα, όπου έκτισε άλλη μονή προς τιμή των Παμμεγίστων Ταξιαρχών. Συγκεντρώθηκαν και εδώ πολλοί μοναχοί, στους όποιους ήταν ηγούμενος επί «χρόνον ικανόν». Πολλοί χριστιανοί κατέφευγαν στον όσιο προς παρηγοριά και στηριγμό.

Κατόπιν επέστρεψε στη σκήτη της Βέροιας, όπου εκοιμήθη και ετάφη, αφού είχε προβλέψει την έκδημία του. Στη σκήτη υπάρχει μέρος των τιμίων λειψάνων του. Η θαυματόβρυτη κάρα του φυλάγεται στο ναό της Κοιμήσεως της Θεοτόκου Ναούσης. Στη μονή Δοχειαρίου σώζεται η «πατερίτσα» του οσίου. Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

ΤΟ ΜΕΤΡΟ ΤΟΥ ΦΑΓΗΤΟΥ ΚΑΙ Η ΝΗΣΤΕΙΑ (Οσίου Θεοφάνους του Εγκλείστου)

Oi p

Οι πέντε άρτοι και οι δύο ιχθύες που πολλαπλασίασε ο Χριστός. Ψηφιδωτό του 5ου αιώνα περίπου, στο δάπεδο κάτω από την Αγία Τράπεζα της παλαιοχριστιανικής βασιλικής στην Tabgha, εκεί όπου είχε γίνει το θαύμα (κοντά στην Θάλασσα της Γαλιλαίας). Έχει ενδιαφέρον να παρατηρήσουμε ότι οι άρτοι είναι σαν προσφοράκια.

Ως προς τη διατροφή, ας είναι αρχή σας να σηκώνεστε από το τραπέζι μισοχορτάτος. Ετσι η κακιά δούλα, η σάρκα, θα νιώσει ότι εχει από πάνω της εναν εξουσιαστή.

Όσο για το κρασί, πολύ καλά κάνατε και το κόψατε. Ετσι θα είστε πάντα νηφάλιος, με ξεθόλωτο νου και δραστήριο σώμα. Μεγάλη υπόθεση!

Νηστεία για μεγάλους και παιδιά.

Η νηστεία της Τετάρτης και της Παρασκευής και οι υπόλοιπες «διατεταγμένες» νηστείες του εκκλησιαστικού έτους είναι αρκετές. Δεν υπάρχει λόγος να προσθέσετε σ’ αυτές άλλη μια μέρα την εβδομάδα. Ρίξτε καλύτερα μεγαλύτερο βάρος στον πνευματικό αγώνα εναντίον των πονηρών λογισμών και των εμπαθών αισθημάτων. Ως προς το σώμα, φτάνει να το κρατάτε υπό τον έλεγχο σας με μια διακριτική εγκράτεια σε όλα. Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

ΠΩΣ Ν’ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΖΟΥΜΕ ΤΟ ΘΑΝΑΤΟ ΤΩΝ ΟΙΚΕΙΩΝ ΜΑΣ

grief_FullΟΣΙΟΥ ΘΕΟΦΑΝΟΥΣ ΤΟΥ ΕΓΚΛΕΙΣΤΟΥ

Η κόρη σας πέθανε. Αφού ξεχώριζε για την ευσέβεια και την καλοσύνη της, θα έπρεπε να λέτε: «Δόξα στ’ όνομα Σου, Κύριε, που την πήρες τόσο γρήγορα, για να μην απατηθεί από τους πειρασμούς και τις μάταιες απολαύσεις του κόσμου!». Εσείς, απεναντίας, θρηνείτε και παραπονιέστε και βαρυγγωμάτε,.. Γιατί; Επειδή γλύτωσε από τα βάσανα της πρόσκαιρης τούτης ζωής και βρέθηκε στην αιώνια βασιλεία του Κυρίου; Θα ήταν, λοιπόν, καλύτερα να ζούσε μερικά χρόνια ακόμα, να σκλαβωνόταν στα πάθη και την αμαρτία- κάτι συνηθισμένο για τις κοπέλες της εποχής μας και μάλιστα τις όμορφες, όπως ήταν εκείνη- κι έτσι να έχανε την αιώνια ζωή; Τί σοφή μητέρα πού είστε!

Λυπάστε επειδή ή κόρη σας σώθηκε και δεν καταστράφηκε!

(Οσίου Θεοφάνους του Εγκλείστου, Χειραγωγία στην πνευματική ζωή, Ι. Μ. Παρακλήτου, Έκδ. ε΄, σ. 77)

ΠΩΣ ΘΑ ΠΟΛΕΜΗΣΟΥΜΕ ΤΗΝ ΥΠΕΡΗΦΑΝΕΙΑ, ΤΗΝ ΟΡΓΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΚΑΤΑΚΡΙΣΗ

St Theophan the Recluse 4ΟΣΙΟΥ ΘΕΟΦΑΝΗ ΤΟΥ ΕΓΚΛΕΙΣΤΟΥ

Έχετε, καθώς λέτε, υπερηφάνεια, κυριεύεστε από την οργή και πέφτετε στην κατάκριση. Οι δύο τελευταίες είναι θυγατέρες της πρώτης. Αν αποκτήσετε, λοιπόν, ταπείνωση, η οργή και η κατάκριση θα εξαφανιστούν.

Ένα απλό πρακτικό μέτρο για τη συγκράτηση της οργής είναι το να κλείνουμε το στόμα μας και να σωπαίνουμε. Κι ένα άλλο είναι η απομάκρυνση μας από τις αιτίες αυτού του πάθους. Το ίδιο μέτρο είναι καλό και για την καταπολέμηση της υπερηφάνειας. Όσο για την κατάκριση, μόλις σας προσβάλει σχετικός λογισμός, θυμηθείτε τις αμαρτίες σας. Έτσι ο λογισμός θα υποχωρήσει.

Με κάθε μέσο και τρόπο να πολεμάτε εναντίον αυτών και όλων των άλλων παθών, αποκρούοντας άμεσα τις προσβολές των λογισμών και ζητώντας την ενίσχυση του Κυρίου με την προσευχή.

(Οσίου Θεοφάνους του Εγκλείστου, Χειραγωγία στην πνευματική ζωή, Ι. Μ. Παρακλήτου, Έκδ. ε΄, σ. 139)

Ο ΦΟΒΟΣ ΤΟΥ ΘΑΝΑΤΟΥ ΚΑΙ Η ΕΛΠΙΔΑ ΤΗΣ ΣΩΤΗΡΙΑΣ

Ο Τελωνισμός των Ψυχών

Ο τελωνισμός των ψυχών

Οσίου Θεοφάνους του Εγκλείστου

Ο φόβος του θανάτου είναι σωτήριος. Σ’ εσάς, ωστόσο, η ωφέλεια του φόβου τούτου εξουδετερώνεται από την απουσία ελπίδας σωτηρίας.

Η ελπίδα στον Σωτήρα Κύριο, χωρίς να εξαφανίζει το φόβο του θανάτου, εκμηδενίζει τη θανάσιμη οδυνηρότητά του και εμποδίζει την αρνητική επενέργεια του στη ψυχή – αλλά μόνο στη ψυχή εκείνη πού εχει παραδοθεί στο θείο θέλημα. Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Η ΜΝΗΜΟΝΕΥΣΗ ΤΩΝ ΝΕΚΡΩΝ

Η Κάθοδος στον Άδη. Εικόνα Ρώσικου εργαστηρίου 17ου αιώνα.

Η Κάθοδος στον Άδη. Εικόνα Ρώσικου εργαστηρίου 17ου αιώνα.

ΟΣΙΟΥ ΘΕΟΦΑΝΗ ΤΟΥ ΕΓΚΛΕΙΣΤΟΥ

Ρωτάτε, γιατί μνημονεύουμε τους «κεκοιμημένους». Γιατί έτσι διδαχθήκαμε από την άγια Εκκλησία μας. Γιατί έτσι παραλάβαμε από τους θεοφώτιστους και πνευματοφόρους πατέρες μας. Γιατί έτσι γινόταν και γίνεται σ’ όλους τους χριστιανικούς αιώνες, από την αποστολική εποχή μέχρι σήμερα. Αλλά το φιλοπερίεργο μυαλουδάκι μας θέλει να χώνεται παντού και να φωνάζει: Γιατί; Γιατί; Γιατί;… Ξέρετε τι του χρειάζεται; Να του δώσετε, με την ακράδαντη πίστη σας, ένα γερό χαστούκι και να το αναγκάσετε έτσι να σωπάσει!

Όσο για κείνον τον φιλοτάραχο, που όλο τέτοια θέματα σκαλίζει, πέστε του θαρρετά: Ακου, ανόητε! Οι νεκροί ζουν. Και η επικοινωνία μας μαζί τους δεν έχει διακοπεί. Δεν προσευχόμαστε αδιάκριτα για όλους τους ζωντανούς αδελφούς μας χριστιανούς, ανεξάρτητα από την αρετή ή την κακία τους; Ε, λοιπόν, έτσι προσευχόμαστε και για όλους τους «κεκοιμημένους», ανεξάρτητα από το αν συναριθμήθηκαν -κάτι άγνωστο σ’ εμάς- με τους δικαίους ή με τους αδίκους. Η προσευχή μας γι’ αυτούς είναι εκδήλωση χριστιανικής αγάπης. Πριν από την τελική Κρίση, όσο ακόμα δεν έχουν χωριστεί τα «πρόβατα» από τα «ερίφια» (Ματθ. 25:33), όλοι οι πιστοί, ζωντανοί και «κεκοιμημένοι», αποτελούμε μία Εκκλησία. Και όλοι, ως μέλη του Σώματος του Χριστού, επικοινωνούμε αγαπητικά. Ο θάνατος δεν μας χωρίζει! Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Η Εξομολόγηση εξαφανίζει κάθε αμαρτία

Η Ημέρα της Κρίσης (λεπτομέρεια). Πίνακας του Φρα Αντζέλικο (1425-1430)

Οι αμαρτωλοί στην κόλαση. Λεπτομέρεια από πίνακα του Φρα Αντζέλικο (1425-1430).

ΟΣΙΟΥ ΘΕΟΦΑΝΗ ΤΟΥ ΕΓΚΛΕΙΣΤΟΥ

Να θυμάστε την αμαρτωλότητά σας και να θεωρείτε τον εαυτό σας άξιο της κολάσεως. Και ο απόστολος Παύλος ποτέ δεν ξεχνούσε πως ήταν πρώτα διώκτης της Εκκλησίας, μολονότι υστέρα οι απερίγραπτοι κόποι του γι΄ αυτήν μπορούσαν να εξαλείψουν τις αμαρτίες δέκα διωκτών. Ενώ όμως από το ένα μέρος δήλωνε, «ουκ ειμί ικανός καλείσθαι απόστολος, διότι έδιωξα την εκκλησίαν του Θεού» (Α’ Κορ. 15:9), από το άλλο μέρος δεν απελπιζόταν για τη σωτηρία του. Με βέβαιη ελπίδα έγραφε: «Απόκειται μοι ο της δικαιοσύνης στέφανος» (Β’ Τιμ. 4:8). «Την επιθυμίαν έχω εις το αναλύσαι και συν Χριστώ είναι» (Φιλιπ. 1:23). Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

ΠΩΣ ΝΑ ΣΗΚΩΝΟΥΜΕ ΤΙΣ ΔΟΚΙΜΑΣΙΕΣ

Το μαρτύριο των αγίων σαράντα μαρτύρων μέσα στην παγωμένη λίμνη. "Δριμύς ο χειμών, αλλά γλυκύς ο παράδεισος".

Το μαρτύριο των αγίων σαράντα μαρτύρων μέσα στην παγωμένη λίμνη. "Δριμύς ο χειμών, αλλά γλυκύς ο παράδεισος".

ΟΣΙΟΥ ΘΕΟΦΑΝΟΥΣ ΤΟΥ ΕΓΚΛΕΙΣΤΟΥ

Τα βάσανα σας είναι πολλά. Τα χτυπήματα πέφτουν επάνω σας αδυσώπητα απ’ όλες τις μεριές. Αλλά μην απελπίζεστε. Δοκιμασίες είναι, που σας βρίσκουν με παραχώρηση του φιλάνθρωπου Θεού, για να καθαριστείτε από τα πάθη και τις αδυναμίες σας. Παραδώστε, λοιπόν, τον εαυτό σας στα χέρια Του με εμπιστοσύνη, ευψυχία, χαρά και ευγνωμοσύνη. Μη θυμώνετε, μη δυσφορείτε, μην τα βάζετε με κανέναν άνθρωπο. Αφήστε τους ελεύθερους να επιτελούν επάνω σας και μέσα σας το εργο της πρόνοιας του Κυρίου, που, αποβλέποντας στη σωτηρία σας, πασχίζει να βγάλει από την καρδιά σας κάθε ακαθαρσία. Όπως η πλύστρα τσαλακώνει, τρίβει και χτυπάει τα ρούχα μέσα στη σκάφη, για να τα λευκάνει, ετσι και ο Θεός τσαλακώνει, τρίβει και χτυπάει εσάς, για να λευκάνει την ψυχή σας και να την ετοιμάσει για την ουράνια βασιλεία Του, όπου κανένας ακάθαρτος δεν θα μπει. Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

ΑΓΙΟΣ ΘΕΟΦΑΝΗΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗΣ ΠΕΡΙΘΕΩΡΙΟΥ (3 Μαΐου)

theofanisΔεν σώθηκαν πληροφορίες για τον βίο και την πολιτεία του Αγίου Θεοφάνη. Φρόντισε να μην αφήσει ίχνη της αγίας ζωής του. Γνωρίζουμε ότι έζησε κατά τον 14ο αι. στα Καυσοκαλύβια του Αγίου Όρους. Υπήρξε μαθητής του Αγίου Μαξίμου του Καυσοκαλυβίτη, του οποίου έγραψε και τον βίο, διετέλεσε ηγούμενος της Μονής Βατοπαιδίου και μετά Επίσκοπος Περιθεωρίου, κοντά στη σημερινή Ξάνθη, όπως είχε προφητεύσει σ’ αυτόν ο Άγιος Μάξιμος. Η εικόνα που παραθέτουμε είναι σύγχρονη τοιχογραφία του παρεκκλησίου της Παντανάσσης, στο Βατοπαιδινό μετόχι Αγίου Νικολάου, Πόρτο – Λάγος.