Η επανάσταση του 1821 στην ρωσσική λογοτεχνία του 19ου αι.

1821

Δημήτρης Μπαλτάς

Είναι γνωστό ότι την εποχή πριν από το 1821 ο φιλελληνισμός είχε εκδηλωθεί σε πολλές χώρες και με πολλές μορφές. Αλλά, ακόμη και σήμερα, δεν είναι ιδιαίτερα γνωστή και προβεβλημένη στους Έλληνες η θέση της επαναστάσεως του 1821, των δικαίων της και των στόχων της, ακόμη και ο βαθμός της συμμετοχής των Ρώσσων στον αγώνα των Ελλήνων, στα έργα των Ρώσσων λογοτεχνών του 19ου αι. Ορισμένες πτυχές αυτής της σχέσεως θα παρουσιάσω στην σημερινή κατάθεση. Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Πατριαρχείο Μόσχας: η αποκατάσταση από τον Στάλιν

baltas_stalin-copy

Ο δρ. φιλοσοφίας Δημήτρης Μπαλτάς μιλά για τους διωγμούς που υπέστη η Ρωσική Εκκλησία από την ηγεσία της νεαρής Σοβιετικής Ένωσης και την αποκατάσταση του πατριαρχείου της Μόσχας από τον Ιωσήφ Στάλιν στο πλαίσιο της αναγνώρισης της συμβολής του Ρωσικού Κλήρου στη νίκη κατά του φασισμού, κατά το β’ παγκόσμιο πόλεμο. Δείτε το βίντεο:

Francois Cheng: Πέντε στοχασμοί για την ομορφιά

CHENG-copy

Διδάκτωρ Φιλοσοφίας του Πανεπιστήμιου Αθηνών, Καθηγητής Μ.Ε. Δημήτρης Μπαλτάς

“Σήμερα, στην εποχή της πάνδημης δυστυχίας, της τυφλής βίας, των φυσικών και οικολογικών καταστροφών, το να μιλάμε για την ομορφιά μπορεί να φαίνεται άτοπο, άπρεπο, ακόμη και προκλητικό. Σχεδόν σκανδαλώδες. Ίσως όμως, γι’ αυτόν ακριβώς το λόγο, η ομορφιά, σε αντίθεση με το κακό, βρίσκεται όντως στους αντίποδες μιας πραγματικότητας την οποία καλούμαστε να αντιμετωπίσουμε”. Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Ιβάν Τουργκένιεφ (1818-1883)

Ο Ιβάν Τουργκένιεφ σε ελαιογραφία του Ιλιά Ρέπιν, 1876. (πηγή: wikipedia)

Ο Ιβάν Τουργκένιεφ σε ελαιογραφία του Ιλιά Ρέπιν, 1876. (πηγή: wikipedia)

Διδάκτωρ Φιλοσοφίας του Πανεπιστήμιου Αθηνών, Καθηγητής Μ.Ε. Δημήτρης Μπαλτάς

Συμπληρώνονται φέτος 130 χρόνια από τον θάνατο του Ρώσσου συγγραφέα Ιβάν Σεργκέγιεβιτς Τουργκένιεφ (Тургенев, Иван Сергеевич). Έτσι το παρόν σημείωμα είναι αφιερωμένο στην μνήμη του.

Ο Ιβάν Τουργκένιεφ γεννήθηκε στο Οριόλ στις 28 Οκτωβρίου 1818 και πέθανε κοντά στο Παρίσι στις 3 Σεπτεμβρίου 1883. Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Βλαντιμίρ Ναμπόκοφ: “Μίλησε μνήμη”

nabokov-copy

Διδάκτωρ Φιλοσοφίας του Πανεπιστήμιου Αθηνών, Καθηγητής Μ.Ε. Δημήτρης Μπαλτάς

Στο βιβλίο αυτό ο Ρώσσος λογοτέχνης Βλαντιμίρ Ναμπόκοφ (1899-1977) συγκεντρώνει τις αναμνήσεις του των ετών 1903-1940.

Δεν καταγράφει, δηλαδή, την τελευταία περίοδο της ζωής του μετά το 1940. Και για να μιλήσω σύμφωνα με την δική του διάκριση, που θυμίζει την τριαδική διαδοχή του μεγάλου Γερμανού φιλοσόφου Γκ. Χέγκελ (1770-1831): «Τα είκοσι χρόνια (1899-1919) ολοκληρώνουν το νόμο της θέσης. Είκοσι ένα χρόνια ηθελημένης εξορίας στην Αγγλία, στη Γερμανία και στη Γαλλία (1919-1940) παρέχουν την προφανή αντίθεση. Η περίοδος που έχω ζήσει στη θετή μου πατρίδα (1940-1960) σχηματίζει μία σύνθεση» (σσ. 330-331). Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Μartin Ηeidegger: “ΝΙΤΣΕ. Η βούληση για ισχύ ως τέχνη”

 

Μ. Ηeidegger, Νίτσε. Η βούληση για ισχύ ως τέχνη, μετ. Γ. Ηλιόπουλος, Πλέθρον, Αθήνα, σελ. 376.

Μ. Ηeidegger, Νίτσε. Η βούληση για ισχύ ως τέχνη, μετ. Γ. Ηλιόπουλος, Πλέθρον, Αθήνα, σελ. 376.

Διδάκτωρ Φιλοσοφίας του Πανεπιστήμιου Αθηνών, Καθηγητής Μ.Ε. Δημήτρης Μπαλτάς

Ο τόμος αυτός περιλαμβάνει τις παραδόσεις του Μ. Χάιντεγκερ στο Πανεπιστήμιο του Φράιμπουργκ, το χειμερινό εξάμηνο 1936-1937, υπό τον τίτλο «Νίτσε. Η βούληση για ισχύ», στον οποίο προσετέθη αργότερα η έκφραση «ως τέχνη».

Δεν είναι ούτε η πρώτη φορά που ο Χάιντεγκερ ασχολείται με ζητήματα αισθητικής, εάν ορθό ότι το δοκίμιό του «Η προέλευση του έργου τέχνης» τοποθετείται στα 1931-1932 (σ. 18 της «Εισαγωγής» του παρουσιαζόμενου βιβλίου) ούτε η τελευταία φορά που ο συγγραφέας του γνωστού «Είναι και Χρόνος» αναμετράται με το έργο του Νίτσε. Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Όψεις της αναρχικής θεωρίας στην ρωσσική σκέψη του 19ου αι.

anarus-UP

Διδάκτωρ Φιλοσοφίας του Πανεπιστήμιου Αθηνών, Καθηγητής Μ.Ε. Δημήτρης Μπαλτάς

Η θεωρία του αναρχισμού (= επαναστατικού σοσιαλισμού) αποτελεί ένα ιδιαίτερο κεφάλαιο της Ιστορίας της ρωσσικής φιλοσοφικής σκέψεως. Μεγάλοι εισηγητές των αναρχικών θεωριών ήσαν οι Ρώσσοι πρίγκηπες Μιχαήλ Μπακούνιν (1814-1876) και Πιότρ Κροπότκιν (1842-1921), οι οποίοι παρουσιάζουν ομοιότητες αλλά και διαφορές στις αντιλήψεις τους. Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Α. Σολτζενίτσιν: «Μία ημέρα του Ιβάν Ντενίσοβιτς»

sol_01

Δημήτρης Μπαλτάς

Συμπληρώνονται φέτος πέντε χρόνια από τον θάνατο του Αλεξάντρ Ισάγιεβιτς Σολζενίτσιν (Александр Исаевич Солженицын, 1918-2008). Πριν από μερικούς μήνες συμπληρώθηκαν πενήντα χρόνια από την έκδοση της νουβέλας «Μία ημέρα του Ιβάν Ντενίσοβιτς» (1962). Στην παρούσα σύντομη κατάθεση θα αναφερθώ στο έργο αυτό που είχε συγκλονίσει τότε την Σοβιετική Ένωση αλλά και όλον τον κόσμο.

Υπάρχει η άποψη ότι η δημοσίευση της νουβέλας εντάσσεται στην Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Από την ελευθερία στην αγάπη

Yeftits

Δημήτρης Μπαλτάς

Ο τόμος αυτός περιλαμβάνει δέκα oμιλίες του Αθανασίου Γιέφτιτς (ιερομονάχου, επισκόπου πρ. Ερζεγοβίνης) που έγιναν από το 1980 μέρχι το 2011 στην πόλη της Ξάνθης.

Αθανασίου Γιέφτιτς, Από την ελευθερία στην αγάπη.
Οι Ομιλίες της Ξάνθης,
Εκδόσεις Δόμος, Αθήνα 2012, σελ. 237 Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »
Αναρτήθηκε στις Εκδόσεις. Ετικέτες: . Leave a Comment »

Αισθητικό τρίπτυχο

OrtegayGasset-copy

Δημήτρης Μπαλτάς

Γνωστός στο ελληνικό αναγνωστικό κοινό από την περίφημη «Εξέγερση των μαζών» (μετ. Χρ. Μαλεβίτση, Δωδώνη, Αθήνα 1972, Αρμός, Αθήνα 2012), ο Ορτέγκα υ Γκασέτ πραγματεύεται εδώ ζητήματα αισθητικής, σε τρεις πραγματείες γραμμένες από το 1914 έως το 1925.

José Ortega y Gasset, Αισθητικό τρίπτυχο, μετ. Α. Βασώνη, Α. Μαυρομμάτη, Ε. Οικονόμου, Τ. Φραγκούλια, Ε. Χέλμη, Εκδόσεις Printa, Αθήνα 2011, σελ. 311

Στο πρώτο δοκίμιο με τίτλο Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Η ανθρωπολογία της μετανεωτερικότητας

meteneot_up

Δημήτρης Μπαλτάς

Ομολογουμένως έχει ενδιαφέρον να παρατηρήσει κανείς πως διαμορφώνεται ο ανθρωπολογικός τύπος στην εποχή της μετανεωτερικότητας. Και μάλιστα να αποπειραθεί να κατανοήσει και να ερμηνεύσει τον ρόλο του, σε καιρούς γενικευμένης συγχύσεως.

Διαπιστώνει, χαρακτηριστικά, κανείς την επιμονή του μετανεωτερικού ανθρώπου στην θεμελίωση της «πρόοδου». Έτσι ο ανθρωπος αυτός, τόσο ο προερχόμενος από την «αριστερά» όσο και ο υπηρετών την «οικονομία της αγοράς», ακολουθεί με αξιοσημείωτη ευλάβεια την «θρησκεία της προόδου». Ασφαλώς Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Βυζαντινή λογική και οντολογία

ioannis_damaskinos_schoinas

Δημήτρης Μπαλτάς

Φώτης Σχοινάς, Βυζαντινή λογική και οντολογία.

Η περί κατηγοριών διδασκαλία Ιωάννου του Δαμασκηνού. Θεωρητική στοιχείωση και πρακτική εφαρμογή

Εκδόσεις “Παρουσία”, Αθήνα 2005, σελ. 313, ISBN: 960-6652-01-7

Η διδακτορική διατριβή του κ. Φώτη Σχοινά υπεβλήθη στην Φιλοσοφική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών και ενεκρίθη το 2003. Η διατριβή αποτελεί συμβολή στην βυζαντινή φιλοσοφία κατά την μεσοβυζαντινή περίοδο. Αντικείμενο της διατριβής είναι η διερεύνηση των αριστοτελικών Κατηγοριών από τον Ιωάννη Δαμασκηνό και κυρίως η βοήθεια που αυτές παρέχουν στην πολεμική του κατά των αιρετικών κακοδοξιών, ιδιαιτέρως του μανιχαϊσμού, του μονοφυσιτισμού και του νεστοριανισμού. Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »