Θεολογική προσέγγιση των διαπροσωπικών σχέσεων (μέρος β΄)

του Γεωργίου Μαντζαρίδη, ομότιμου καθηγητή Θεολογικής Σχολής Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης

Ο Χριστός  μεταδίδει την σωτήρια και ανακαινιστική χάρη του όχι μόνο στην φύση αλλά και στην υπόσταση του κάθε ανθρώπου[1]. Με τα μυστήρια της Εκκλησίας, με τις εντολές και την διδασκαλία του Χριστού διαγράφεται το «πρόγραμμα», που καλείται να ακολουθήσει ο άνθρωπος, για να ενεργοποιήσει την πανανθρώπινη ομοουσιότητα. Η ενεργοποίηση αυτή προβάλλει στον πιστό ως έργο ζωής. Με κάθε σκέψη και κάθε πράξη, με το όλο φρόνημα και την όλη ζωή του ο πιστός καλείται να φανερώσει την αλήθεια της εντάξεώς του στο σώμα του Χριστού· καλείται να φανερώσει την οικείωση και την αφομοίωση της θείας αγάπης στο οστράκινο σκεύος του. Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Θεολογική προσέγγιση των διαπροσωπικών σχέσεων (μέρος α΄)

του Γεωργίου Μαντζαρίδη, ομότιμου καθηγητή Θεολογικής Σχολής Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης

Ο όρος διαπροσωπικές σχέσεις χρησιμοποιήθηκε αρχικά στον χώρο της Ψυχιατρικής και της Κοινωνικής ψυχολογίας, αλλά σύντομα καθιερώθηκε  στον ευρύτερο ακαδημαϊκό χώρο και στην θεολογική επιστήμη. Ειδικότερα μάλιστα η χρήση του όρου αυτού στην θεολογική επιστήμη  διευκόλυνε τον  διάλογό της με τις άλλες επιστήμες, ενώ ταυτόχρονα προσέδωσε σε αυτόν ευρύτερο και βαθύτερο περιεχόμενο.

Ως διαπροσωπικές χαρακτηρίζονται οι σχέσεις που πραγματοποιούνται μεταξύ δύο ή περισσοτέρων προσώπων. Η επιστήμη που έχει ως αντικείμενό της την έρευνα των σχέσεων αυτών είναι πρωτίστως η Κοινωνική ψυχολογία. Με τις σχέσεις αυτές ασχολείται βέβαια και η Κοινωνιολογία. Ενώ όμως η Κοινωνιολογία ως μή αξιολογική επιστήμη βλέπει στις διαπροσωπικές σχέσεις μόνο τους κοινωνικούς ρόλους, χωρίς να υπεισέρχεται στην ψυχολογική διάστασή τους, η Κοινωνική ψυχολογία προχωρεί στην διερεύνηση της διαστάσεως αυτής, που προσελκύει και το κύριο ενδιαφέρον της. Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Στη ζωή υπάρχει πάντοτε κάτι το «απροσδόκητο»

[…].Νομίζω ότι αυτό σου δόθηκε όχι με μικρό τίμημα. Χάρις όμως σε αυτό διασαφηνίστηκαν σ’ εμένα πολλά, όχι μόνο για τη δική μας προσωπική περίπτωση, αλλά και γενικά διανοίχτηκε σε μένα το παράλογο των ανθρώπινων διαπροσωπικών σχέσεων. Εξαιτίας της ελευθερίας του ανθρώπου, η αντίδραση κάθε προσώπου στο ένα ή στο άλλο φαινόμενο είναι απρόβλεπτη. Στη ζωή υπάρχει πάντοτε κάτι το «απροσδόκητο», το μη προβλεπόμενο, που δεν υπόκειται σε κανέναν υπολογισμό. Ακόμη και οι καλύτερες από κάθε πλευρά διαθέσεις μπορούν, όπως έδειξε η πείρα, να οδηγήσουν κάποτε σε παρεξηγήσεις, και μάλιστα σοβαρές. Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Μια ακούσια αμαρτία, πόσο «ακούσια» είναι;

Οι δαίμονες παίρνουν την ψυχή ενός αμαρτωλού. Λεπτομέρεια από πίνακα του Hieronymus Bosch.

Οι δαίμονες παίρνουν την ψυχή ενός αμαρτωλού. Λεπτομέρεια από πίνακα του γερμανὂύ ζωγράφου Hieronymus Bosch (1453-1516) που παριστάνει την Ημέρα της Κρίσεως.

Συχνά έχουμε όλοι οι άνθρωποι τήν εμπειρία μιας ακούσιας αμαρτίας. Και βέβαια κάθε εξομολόγος – πνευματικός πατέρας ακούει πολύ συχνά, σχεδόν σε κάθε εξομολόγηση, τη διαβεβαίωση ή τον ισχυρισμό του εξομολογούμενου για το αθέλητο μιας αμαρτίας του.

-Σας διαβεβαιώνω ειλικρινώς, πάτερ μου, ότι αυτή η αμαρτία μου έγινε χωρίς να το αντιληφθώ. Εντελώς ακούσια, χωρίς να είναι στη βούληση μου ή στην σκέψη μου να την κάνω.

Πόσο ειλικρινής ή τουλάχιστον σίγουρη μπορεί να είναι μια τέτοια διαβεβαίωση και πόσο αληθινός ένας τέτοιος ισχυρισμός;

Ένα βιβλικό επιχείρημα για τον ακούσιο χαρακτήρα πολλών αμαρτιών μας είναι ασφαλώς το έβδομο κεφάλαιο της προς Ρωμαίους επιστολής του αποστόλου Παύλου. Εκεί ο απόστολος των εθνών εκθέτει σε αδρές γραμμές τον αντιφατικό (συγκρουσιακό) χαρακτήρα της λειτουργίας της ανθρώπινης ψυχής, κατά τη σχέση της, αφ’ ενός μεν με το νόμο του Θεού αφ’ έτερου δε με την «οικούσαν» σ’ αυτήν αμαρτία· «Ο γαρ κατεργάζομαι, ου γινώσκω. Ου γαρ ο θέλω, τούτο πράσσω· αλλ’ ο μισώ, τούτο ποιώ… Νυνί δε ουκέτι εγώ κατεργάζομαι αυτό αλλ’ η οικούσα εν εμοί αμαρτία… ου γαρ ο θέλω, ποιώ αγαθόν, αλλ’ ο ου θέλω κακόν τούτο πράσσω. Ει δε ο ου θέλω εγώ, τούτο ποιώ, ουκέτι εγώ κατεργάζομαι αυτό, αλλ’ η οικούσα εν εμοί αμαρτία»( Έτσι, δεν ξέρω ουσιαστικά τι κάνω· δεν κάνω αυτό που θα ᾽θελα να κάνω αλλά αντίθετα, ό,τι θα ᾽θελα να αποφύγω…Κι έτσι φτάνω πια στο σημείο να μη διαπράττω εγώ ο ίδιος το κακό αλλά η αμαρτία, που έχει εγκατασταθεί μέσα μου…και έτσι δε κάνω το καλό που θα ᾽θελα, αλλά υπηρετώ το κακό, που δεν το θέλω. Αν όμως κάνω αυτό που δεν θέλω, τότε την πράξη μου δεν την καθορίζω πια εγώ αλλά η αμαρτία, που έχει θρονιαστεί μέσα μου). Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

«Θα έλθει καιρός που οι άνθρωποι θα γίνουν μανιακοί και όταν δουν κάποιον λογικό, θα ξεσηκωθούν εναντίον του λέγοντας: Εσύ είσαι μανιακός»

saint_anthony_the_great

Ο άγιος Αντώνιος, ο οποίος είχε πει ότι «Θα έλθει καιρός που οι άνθρωποι θα γίνουν μανιακοί και όταν δουν κάποιον λογικό, θα ξεσηκωθούν εναντίον του λέγοντας: Εσύ είσαι μανιακός», επειδή δεν είναι όμοιος με αυτούς».

Δεν μπορούμε να μιλήσουμε για τους νέους ή με τους νέους, αγνοώντας την σύγχρονη πραγματικότητα. Ούτε είναι δυνατό να αγγίξουμε τον προβληματισμό ή να ακούσουμε τον αδάμαστο κοχλασμό της αγωνίας τους, δίχως να ακτινογραφήσουμε τον χώρο, που προωθεί και μεθοδεύει κινήσεις και ενέργειες τόσο διαλυτικές και τόσο διασπαστικές της προσωπικότητός τους.Ας μη ξεχνάμε, εξάλλου, πως οι νέοι είναι παιδιά της εποχής μας. Είναι πιστά αντίγραφα του δικού μας κόσμου, που σέρνεται εφιαλτικά μέσα σε υλιστικούς μονόδρομους. Σε πνυκτικά αδιέξοδα, που δημιουργούν ψυχονευρωτικές τρικυμίες- σωματικές φθορές στην σφριγηλή νεανική ύπαρξη. Για να την σύρουν σ’ έναν ξέφρενο χορό ποικίλης ασυδοσίας.

Ο οποίος στραγγίζει την ικμάδα του σώματος θολώνει την διαύγεια του μυαλού ραγίζει τα νεύρα αντοχής αποδυναμώνει κάθε αντιστασιακή πνοή και ευτελίζει το ανθρώπινο πρόσωπο. Το αποτέλεσμα ζυγίζεται δραματικά στην ανήσυχη καθημερινότητα. Οι αξίες περνούν στο περιθώριο της ζωής, με κατάληξη η ζωή και ο άνθρωπος να χάνουν την αξία τους. Η ελευθερία, που αποτελεί την ένθεη σπίθα μέσα στο αδύναμο ανθρώπινο πρόσωπο, δεν έχει πια την ανάλογη ποιοτική βαρύτητα. Εφθαρμένη προσφέρεται στο ποικίλο παζάρι των διαπροσωπικών σχέσεων και αποκτά περιεχόμενο δίχως αντίκρυσμα. Ενώ ταυτόχρονα ένας ασύντακτος παραλογισμός πνίγει το ύφος και το ήθος του νέου, για να του σπρώξει μέσα στον ταλαιπωρημένο κοινωνικό λαβύρινθο, στον οποίο κρυφοζεί ο περίεργος, ατίθασος και σκοτεινός Μινώταυρος της ασυδοσίας και του μαρτυρικού θανάτου. Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

ΤΟ ΔΙΑΖΥΓΙΟ ΩΣ ΡΗΓΜΑ ΣΤΗΝ ΕΝΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΠΡΟΣΩΠΟΥ

διαζυγιο

Ιωάννη Κορναράκη, Ομότιμου Καθηγητή Πανεπιστημίου Αθηνών

Το διαζύγιο, ως γεγονός διαρρήξεως μιας, πρωταρχικής σημασίας για την υπαρξιακή καταξίωση του ανθρώπου, συζυγικής διαπροσωπικής σχέσεως, πλήττει την ενότητα του ανθρωπίνου προσώπου, σε μια σειρά αλυσιδωτών σχέσεων ατόμων εμπλεκομένων, ούτως ή άλλως, συγγενικώς με τους αρχικούς συντελεστές της διαρρήξεως αυτής!

*

Στο μυστήριο του γάμου πραγματώνεται μυστηριακώς ο σκοπός της θείας οικονομίας, που άφορα στην ενότητα του ανθρωπίνου προσώπου, στην αρχική προπτωτική του εικόνα. Το ανδρόγυνο, στο γάμο, εξεικονίζει την τέλεια από την άποψη του εν λόγω σκοπού, ανθρώπινη διαπροσωπική ενότητα στη μονάδα δύο προσώπων! Με το μυστήριο του γάμου ο άνθρωπος επιστρέφει στην οντολογική πληρότητα της αρχικής του εικόνας, εφόσον, με το μυστήριο αυτό, ο άνθρωπος υποστασιάζεται πλέον ως «μονάς» («και έσονται οι δύο εις σάρκα μίαν») στη δυάδα των συζυγικών προσώπων γίνεται «ανδρό-γυνος»! Οι σύζυγοι ενώνονται, στο μυστήριο του γάμου εις ανδρόγυνο! Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Γεωργίου Μαντζαρίδη: «Διαπροσωπικές σχέσεις»

«Ο αυθεντικός μοναχισμός προσφέρει άφθονα στοιχεία για την ανάπτυξη σωστών διαπροσωπικών σχέσεων στην καθημερινή ζωή του κόσμου». Στη φωτογραφία ο μακάριος Γέροντας Ιωσήφ στη Νέα Σκήτη το 1986 μαζί με τους μοναχούς που είχαν το "διακόνημα" του ψαρέματος.

«Ο αυθεντικός μοναχισμός προσφέρει άφθονα στοιχεία για την ανάπτυξη σωστών διαπροσωπικών σχέσεων στην καθημερινή ζωή του κόσμου». Στη φωτογραφία ο μακάριος Γέροντας Ιωσήφ στη Νέα Σκήτη το 1986 μαζί με τους μοναχούς που είχαν το "διακόνημα" του ψαρέματος.

 του Γεωργίου Ι. Μαντζαρίδη, ομότιμου καθηγητή της  Θεολογικής Σχολής Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης

Η ανάπτυξη διαπροσωπικών σχέσεων δεν αποτελεί συμβατικό ή δευτερογενές στοιχείο της ανθρώπινης ζωής. Ο άνθρωπος, που είναι από τη φύση του κοινωνικό ον και δημιουργήθηκε «κατ’ εικόνα και καθ’ ομοίωση» του Τριαδικού Θεού, αναπτύσσει αυθόρμητα διαπροσωπικές και κοινωνικές σχέσεις. Συνδέεται με τα πρόσωπα που τον περιβάλλουν άμεσα, αλλά και με ολόκληρη την ανθρώπινη κοινωνία. Γι’ αυτό και ο περιορισμός του ενδιαφέροντος της επιστημονικής έρευνας στην ατομικότητα ή την υποκειμενικότητα, που ήταν συνήθης στη νεωτερικότητα, κατοικούσε και παρερμήνευε όχι μόνο την κοινωνική αλλά και την προσωπική ζωή του ανθρώπου.
Ο άνθρωπος συγκροτείται και αναπτύσσεται ως πρόσωπο με τις διαπροσωπικές του σχέσεις, που καλλιεργούνται μέσα στην οικογένεια… Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Αυξάνονται και πληθύνονται οι χρήστες του Facebook

Computer_Page 

 

VatopaidiFriend: Αυτές οι «προσωπικές διασυνδέσεις» μέσω του Facebook μήπως λειτουργούν εις βάρος των διαπροσωπικών σχέσεων; Μήπως χάνουμε τη ζεστασιά, τη θαλπωρή της ανθρώπινης επικοινωνίας όταν αφιερώνουμε ώρες ολόκληρες μπροστά σε έναν υπολογιστή, ενώ θα μπορούσαμε να πούμε δύο κουβέντες σε κάποιον φίλο μας πρόσωπο προς πρόσωπο; Μήπως ζούμε στην εποχή που έχουν υποβαθμισθεί οι διαπροσωπικές σχέσεις;

Το δίκτυο Facebook έσπασε προχθές το φράγμα των 250 εκατομμυρίων χρηστών, όπως ανακοίνωσε ο ιδρυτής του Μαρκ Ζούκερμπεργκ από την επίσημη ιστοσελίδα του. «Ο γρήγορος ρυθμός της επέκτασής μας αποτελεί ισχυρό κίνητρο για εμάς», τόνισε. «Τα 250 εκατομμύρια των χρηστών, όμως, δεν είναι απλώς ένας εντυπωσιακός αριθμός… Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »