Η πίτα του Αγίου Φανουρίου

Εικόνα του αγίου Φανουρίου ζωγραφισμένη από τον μεγάλο λαϊκό ζωγράφο Θεόφιλο Χατζημιχαήλ (1870-1934). Συλλογή Αλ. Ξύδη. Μακ. Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης.

Σήμερα 27 Αυγούστου, του Αγίου Φανουρίου και πρέπει να φτιάξουμε μία φανουρόπιτα. Πώς έγινε όμως αυτή η σύνδεση του Αγίου με τα χαμένα αντικείμενα;

Η πίτα του Αγίου Φανουρίου είναι μια νηστίσιμη πίτα που φτιάχνεται στην μνήμη του Αγίου (27/08) και προσφέρεται στους πιστούς ως ευλογία.

Σίγουρα είναι ένα έθιμο που ξεκίνησε από μια ευλαβική χειρονομία των πιστών (κυρίως από το γυναικείο φύλλο και το όνομα του έχει συνδεθεί με την εύρεση απολεσθέντων αντικειμένων αλλά και προσώπων) και δεν νομίζουμε ότι υποκρύπτει κάτι το αντικανονικό ή το άσχημο. Άλλωστε αν επρόκειτο για κάτι το οποίο αλλοίωνε την λατρευτική τάξη και ήταν αντίθετο με την εκκλησιαστική μας παράδοση, η εκκλησία είχε τον χρόνο και τον τρόπο να το διορθώσει και να το αποτρέψει. Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Θεόφιλος (1868 – 1934)

Ο Θεόφιλος (Χατζημιχαήλ) είναι ο πιο γνωστός έλληνας λαϊκός ζωγράφος. Γεννήθηκε μεταξύ 1868 και 1871 στη Βαρειά Μυτιλήνης. Ήταν το μεγαλύτερο από τα οκτώ παιδιά του Γαβριήλ και της Πηνελόπης Χατζημιχαήλ. Ο πατέρας του ήταν τσαγκάρης και η μητέρα του κόρη αγιογράφου.

Τα παιδικά του χρόνια ήταν δύσκολα, λόγω της ισχνής του κράσης, αλλά και της αριστεροχειρίας του. Ο αριστερόχειρας εκείνη την εποχή εθεωρείτο μειονεκτικό άτομο και προκαλούσε αρνητικά σχόλια στον περίγυρό του. Οι γονείς, αλλά και οι δάσκαλοί του προσπάθησαν με καταπιεστικό και συχνά βίαιο τρόπο να του αλλάξουν χέρι γραφής και να τον κάνουν δεξιόχειρα. Ο μικρός Θεόφιλος κλείστηκε στον κόσμο του και βρήκε αποκούμπι στη ζωγραφική. Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Γιάννης Ρίτσος – Ρωμιοσύνη VII

Ο ποιμήν Αθανάσιος και η γυναίκα του Μαλάμου. Έργο του ζωγράφου της Ρωμιοσύνης Θεόφιλου Χατζημιχαήλ (1870-1934)

Ο ποιμήν Αθανάσιος και η γυναίκα του Μαλάμου. Έργο του ζωγράφου της Ρωμιοσύνης Θεόφιλου Χατζημιχαήλ (1870-1934)

Το σπίτι, ο δρόμος, η φραγκοσυκιά, τα φλούδια του ήλιου στην αυλή πού τα τσιμπολογάν οι κόττες.

Τα ξέρουμε, μάς ξέρουνε. Δώ χάμου ανάμεσα στα βάτα

έχει η δεντρογαλιά παρατημένο το κίτρινο πουκάμισό της.

Δώ χάμου είναι η καλύβα του μερμηγκιού κι ο πύργος της σφήγκας με τις πολλές πολεμίστρες,

στήν ίδια ελιά το τσόφλι του περσινού τζίτζικα κ η φωνή του φετεινού τζίτζικα,

στά σκοίνα ο ίσκιος σου πού σε παίρνει από πίσω σά σκυλί αμίλητο, πολύ βασανισμένο, Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Γιάννης Ρίτσος – Ρωμιοσύνη V

Τοιχογραφία του ζωγράφου της Ρωμιοσύνης, Θεόφιλου Χατζημιχαήλ (1870-1934).

Τοιχογραφία του ζωγράφου της Ρωμιοσύνης, Θεόφιλου Χατζημιχαήλ (1870-1934).

Κάτσανε κάτου απ τις ελιές το απομεσήμερο

κοσκινίζοντας το σταχτί φώς με τα χοντρά τους δάχτυλα

βγάλανε τις μπαλάσκες τους και λογαριάζαν πόσος μόχτος χώρεσε στο μονοπάτι της νύχτας

πόση πίκρα στον κόμπο της αγριομολόχας

πόσο κουράγιο μές στα μάτια του ξυπόλυτου παιδιού πού κράταε τη σημαία.

Είχε απομείνει πάρωρα στον κάμπο το στερνό χελιδόνι Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Γιάννης Ρίτσος – Ρωμιοσύνη IV

Αθανάσιος Διάκος ο Αητός της Ρούμελης. Τοιχογραφία του Φώτη Κόντογλου (1895-1965)

Αθανάσιος Διάκος ο Αητός της Ρούμελης. Τοιχογραφία του Φώτη Κόντογλου (1895-1965)

Τράβηξαν ολόισια στην αυγή με την ακαταδεξιά του ανθρώπου πού πεινάει,

μέσα στ ασάλευτα μάτια τους είχε πήξει ένα άστρο

στόν ώμο τους κουβάλαγαν το λαβωμένο καλοκαίρι.

Από δώ πέρασε ο στρατός με τα φλάμπουρα κατάσαρκα

μέ το πείσμα δαγκωμένο στα δόντια τους σαν άγουρο γκόρτσι

μέ τον άμμο του φεγγαριού μές στις αρβύλες τους Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Γιάννης Ρίτσος – Ρωμιοσύνη ΙΙΙ

theophilos chatzimihail

Έργο του λαϊκού ζωγράφου της ρωμιοσύνης Θεόφιλου Χατζημιχαήλ (1870-1934).

Δώ πέρα ο ουρανός δε λιγοστεύει ούτε στιγμή το λάδι του ματιού μας

δώ πέρα ο ήλιος παίρνει πάνω του το μισό βάρος της πέτρας πού σηκώνουμε πάντα στη ράχη μας

σπάνε τα κεραμίδια δίχως αχ κάτου απ το γόνα του μεσημεριού

οι άνθρωποι πάν μπροστά απ τον ίσκιο τους σαν τα δελφίνια μπρός απ τα σκιαθίτικα καΐκια Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »