Σαρακοστιανά Λαογραφικά

Η Σαρακοστή δεν είναι μόνο μια σημαντική χρονική περίοδος με θρησκευτικό νόημα, καθώς αποτελεί στάδιο νηστείας και ασκήσεως των αρετών εν αναμονή του Πάσχα. Αποτελεί και περίοδο με ιδιαίτερη λαογραφική σημασία, αφού συνδυάζει αρχαίες γονιμικές τελετουργίες με την ζέουσα πίστη του ελληνικού λαού στην ορθόδοξη παράδοση. Μεταξύ της Αποκριάς και της Μεγάλης Εβδομάδας, η Σαρακοστή τιμάται ιδιαιτέρως από τον ελληνικό λαό, ως στάδιο προετοιμασίας αλλά και ως κρίσιμη εορτολογική περίοδος, που προετοιμάζει την ανοιξιάτικη βλάστηση και την καλοκαιρινή συγκομιδή, γεγονότα κρίσιμα επίσης για την επιβίωση των παραδοσιακών κοινοτήτων.

Σε πολλές ελληνικές περιοχές, η αρχή της Σαρακοστής σημαδευόταν από απόλυτη νηστεία, από την τήρηση δηλαδή αυστηρού νηστίσιμου τριημέρου, μέχρι και την πρώτη Προηγιασμένη θεία λειτουργία της Τετάρτης. Το δε πρώτο Σάββατο, εορτή του διά κολλύβων θαύματος του αγίου Θεοδώρου, ο ελληνικός λαός το τιμά ως Ψυχοσάββατο, παρασκευάζει κόλλυβα και μνημονεύει τους προσφιλείς νεκρούς του, οι δε κοπέλες παλαιότερα έβαζαν από τα κόλλυβα αυτά κάτω από το μαξιλάρι τους, επικαλούμενες τελετουργικά τους αγίους Θεοδώρους, με την πίστη ότι έτσι θα προκαλούσαν μαντικά όνειρα περί γάμου, μέσω των οποίων θα μάθαιναν την οικογενειακή τους τύχη. Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Βατοπαιδινά σημειώματα

Vatopaidina simiomata
του Μανώλη Γ. Βαρβούνη, Αναπλ. Καθηγητή Λαογραφίας στο Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης

Τον τελευταίο καιρό, γεγονότα που αφορούν την Ιερά Μεγίστη Μονή Βατοπεδίου βρίσκονται, σχεδόν καθημερινά, στην πρώτη γραμμή της επικαιρότητας. Ο τρόπος με τον οποίο αυτά παρουσιάζονται δημιουργεί μια διάχυτη αρνητική εντύπωση όχι μόνο για τη σεβάσμια αυτή αγιορείτικη μονή, αλλά και για τον αθωνικό μοναχισμό γενικότερα. Μια εντύπωση που και άδικη και ανυπόστατη είναι, αλλά και δημιουργεί ευρύτερο πρόβλημα, υπό την έννοια ότι υποσκάπτει τη σχέση του ορθόδοξου λαού με την πνευματική απαντοχή του στον μοναχισμό και στην παράδοση του Αγίου Όρους. Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »