Ο Γλαύκος Αλιθέρσης και η συμβολή του στα νεοελληνικά γράμματα

Ο Γλαύκος Αλιθέρσης είναι ένας από τους γενάρχες της νεότερης κυπριακής ποίησης.
Το πραγματικό του όνομα είναι Μιχάλης Χατζηδημητρίου, και εκτός από το Γλαύκος
Αλιθέρσης, χρησιμοποίησε και το φιλολογικό ψευδώνυμο Αγρότης Πολλύς. Γεννήθηκε
στη Λεμεσό το 1897 και πέθανε στη γενέτειρά του το 1965. Η καταγωγή του ήταν από
το κατεχόμενο Πραστειό Αμμοχώστου. Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Ελάτε στες φτερούγες μου: του ποιητάρη Μιχάλη Θ. Πλαστήρα

Με του Θεού την δύναμην και των συμμάχων χέριν
ανέπνευσαν οι Έλληνες της λευτεριάς τ’ αγέριν,
αγέριν, που ‘στερήθησαν εδώ και λίγους χρόνους
κι’ επάθαν τόσα βάσανα, μαρτύρια και πόνους.
Όσα εκάμαν του Χριστού, όταν τον εσταυρώσαν,
οι αδελφοί μας Έλληνες επάθαν άλλα τόσα· Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Άγιος Ευδόκιμος Βατοπαιδινός (ποίημα)

Agios Evdokimos

Ανά χείρας Θεοτόκο

Και εν τη καρδία ευχή

εις γωνία κοιμητηρίου

βρήκαν ένα ασκητή.

Σάββα Όσιε ή άλλως

Το όνομα δεν έχει σχέση

Είναι ο βίος που ετέθει

Και ο στέφανος αφέθει. Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Άγιος Ρωμανός ο Μελωδός

Ρωμανός ο ΜελωδόςΆγιος Ρωμανός, γνωστός και ως Άγιος Ρωμανός ο Μελωδός είναι από τους γνωστότερους ελληνικούς υμνογράφους , αποκαλούμενος και ως «Πίνδαρος της Ρυθμικής Ποίησης». Άκμασε κατά τη διάρκεια του έκτου αιώνα, που θεωρείται ότι είναι η «Χρυσή Εποχή» της βυζαντινής υμνογραφίας. Ο Ρωμανός ο Μελωδός θεωρείται κορυφαίος ποιητής και υμνογράφος της Ορθόδοξης Εκκλησίας.

Γεννήθηκε στην Έμεσα της Συρίας πιθανώς τον 6ο αιώνα και σύμφωνα με ανώνυμο ύμνο ήταν εβραϊκής καταγωγής. Στη Βηρυτό έκανε τις σπουδές του και στα χρόνια τής βασιλείας του Αναστασίου του Α’ ταξίδεψε στην Κωνσταντινούπολη, όπου και υπηρέτησε στο ναό της Αγίας Σοφίας. Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Η θυσία και η σταύρωση της Τηλλυρίας στην ποίηση της Κύπρου

του Σάββα Παύλου

Φιλόλογου-Ερευνητή

Κέντρο Μελετών Ιεράς Μονής Κύκκου

Το καλοκαίρι του 1964 έγιναν σφοδρές συγκρούσεις στην Τηλλυρία. Μέσα στα πλαίσια των σχεδιασμών του τουρκικού επεκτατισμού (για υποκίνηση τουρκοκυπριακής ανταρσίας, επέμβαση στο νησί και διχοτόμηση της Κύπρου), στην περιοχή δημιουργήθηκε θύλακας, υπό τον άμεσο έλεγχο Τούρκων αξιωματικών, που είχε ως βάση του τα χωριά Κόκκινα και Μανσούρα, τα οποία είναι παραθαλάσσια. Ο θύλακας αυτός αποτελούσε ουσιαστικά προγεφύρωμα της Τουρκίας στην Κύπρο, αφού της έδινε τη δυνατότητα να αποστέλλει, μέσω άμεσης θαλάσσιας σύνδεσης, πολεμικό υλικό και άνδρες στο νησί. Ο κίνδυνος για επέκταση του θύλακα ήταν επικείμενος, οι προκλήσεις των στασιαστών ήσαν συνεχείς, και έμπαινε επιτακτικά θέμα ασφάλειας των Ελλήνων κατοίκων της περιοχής. Όταν η Εθνική Φρουρά προσπάθησε να αποσοβήσει τον κίνδυνο αυτό, η Τουρκία επενέβη στρατιωτικά, μέσω της πολεμικής της αεροπορίας, και βομβάρδισε ολόκληρη την περιοχή, από τον Ξερό μέχρι τον Πύργο. Οι καταστροφές (νεκροί, τραυματίες και ισοπεδώσεις) ήσαν πρωτοφανείς για την κυπριακή εμπειρία, και οι βομβαρδισμοί της Τηλλυρίας, τον Αύγουστο του 1964, από την τουρκική αεροπορία αποτελούν τομή στην κυπριακή ιστορία. Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Το όνειρο της Μαρίας

Σολωµός Διονύσιος

Το όνειρο, το οποίο η Μαρία διηγείται του Λάμπρου, προεικόνιζε, ως μας διδάσκει μία σημείωση του Ποιητή, την καταστροφή του ποιήματος· έμελλεν αυτή και η θυγατέρα της να τελειώσουν καταποντισμένες.

Μου φαίνεται πως πάω και ταξιδεύω

Στην ερμιά του πελάγου εις τ’ όνειρό μου· Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Τα Κυπριακά του Τίτου Πατρίκιου (Ελένης Αντωνιάδου)

ΕΛΕΝΗ ΑΝΤΩΝΙΑΔΟΥ

ΤΑ «ΚΥΠΡΙΑΚΑ» ΤΟΥ ΤΙΤΟΥ ΠΑΤΡΙΚΙΟΥ

Το βιβλίο: Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Η Άνοιξη στην Ποίηση

Vincent-Willem-van-GoghAlmond_tree-1890

Κατερίνα Χουζούρη

Η εποχή της ποίησης είναι η άνοιξη και η τέχνη της άνοιξης είναι η ποίηση. Η άνοιξη ως έννοια περιέχει την ανανέωση, την αναγέννηση, την κάθαρση. Από τον Διονύσιο Σολωμό (ως μεταφραστή), που γλαφυρότατα περιγράφει τις αλλαγές στη φύση που φέρνει η άνοιξη, ως το Νικηφόρο Βρεττάκο που συνδέει την άνοιξη με τις λέξεις και την Κική Δημουλά που θα πει: « Όλα τα ποιήματά μου για την άνοιξη

ατέλειωτα μένουν», η εποχή που διανύουμε εμπνέει τους ποιητές και «κυοφορεί» ποιήματα! Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Για μένα για σένα

Δεν έχεις ρυθμό
γι’ αυτό δεν έχεις τέλος.

*

Δίπλα στη θάλασσα προχωράμε απλά
ο κόσμος μας είναι εικόνες
Δίπλα τους ανασαίνουμε απλά
και δεν ξεχνάμε πια τα βήματα μας. Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Αναρτήθηκε στις Λογοτεχνικά. Ετικέτες: , . Leave a Comment »

Το μέγα πλούτος

Ο Άγιος Γρηγόριος ο Θεολόγος

Άλλοι λατρεύουν το χρυσάφι, άλλοι τ’ ασήμι και κάποιοι τα κατάφορτα

τραπέζια, αστεία παιχνίδια της ζωής,

Άλλοι τ’ ωραία μετάξια, τούτοι τ’ αγροκτήματα,

το στάρι όπου καρπίζει, εκείνοι τα κοπάδια με τα ζωντανά. Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

«Ο αργαλειός» του Διονυσίου Ψαριανού Μελοποιημένος από τον Φίλιππο Τσαλαχούρη

Ο μακαριστός Μητροπολίτης Σερβίων και Κοζάνης Διονύσιος Ψαριανός (1912-1997) είναι από τους παλαιούς εκείνους αρχιερείς των οποίων το ήθος και η όλη προσωπικότητα δεν υπάρχουν πιά.

Ήταν λόγιος ιεράρχης, με ξεχωριστές επιδόσεις στην συγγραφή, το κήρυγμα, την υμνολογία, την μουσική, την μετάφραση αλλά και την ποίηση. Μέχρι σατιρικά ποιήματα έγραφε, που διακρίνονταν για τη χάρη τους.Τα ποιήματά του δεν είναι ευρέως γνωστά. Ένα όμως είναι αρκετά δημοφιλές και είδα ότι υπάρχει και σε παιδικές ανθολογίες, ακόμα και στο διαδίκτυο. Είναι Ο Αργαλειός, δημοσιευμένο το 1937. Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Η ποίηση των Χριστουγέννων (1)

«Ο ουρανός και η γη, σήμερον ηνώθησαν τεχθέντος του Χριστού. Σήμερον Θεός επί γης παραγέγονε, και άνθρωπος εις  ουρανούς αναβέβηκε…».

 Τα παραπάνω λόγια, παρμένα απ’ τα ιδιόμελα της Λιτής των Χριστουγέννων, όπου ψάλλονται χαρμόσυνα στον γλυκύτατο α’ ήχο, είναι η θύρα απ’ την οποία πέρναγε ο Παπαδιαμάντης -όπως και κάθε ορθόδοξος Χριστιανός- στο γιορταστικό χώρο των Χριστουγέννων. Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Κωστής Παλαμάς (2)

Συνέχεια από(1)

Παρνασσισμός και ρομαντισμός

Ξεκίνησε με άμετρο θαυμασμό για τους Παράσχους, τους Σούτσους και τους άλλους ρομαντικούς της καθαρεύουσας, για να στραφεί, από τα πρώτα κιόλας βήματα, προς τη δημοτική και τα διδάγματα του Νικολάου Πολίτη, να δεχθεί αργότερα το κήρυγμα του Ψυχάρη και ν’ αναπτυχθεί σε προσωπικότητα πρώτου μεγέθους, συνδυάζοντας τη λόγια φαναριώτικη με τη δημοτική παράδοση κι αντλώντας από τους Αρχαίους και το Βυζάντιο, από το δημοτικό τραγούδι και τον Βαλαωρίτη και ταυτόχρονα από την ξένη λογοτεχνία και τη διανόηση, ιδίως από τη γαλλική ποίηση, από τον παρνασσισμό και τον ρομαντισμό ως τον συμβολισμό της πρώτης περιόδου. Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Κωστής Παλαμάς (1)

Ο Κωστής Παλαμάς, ο νεώτερος εθνικός μας βάρδος, γεννήθηκε στις 13 Ιανουαρίου 1859 στην Πάτρα, από γονείς Μεσολογγίτες. Η οικογένειά του έχει να επιδείξει πολλούς αγωνιστές, κληρικούς και διδασκάλους του Γένους, μεταξύ των οποίων και τον Γρηγόριο Παλαμά. Προπάππος του ήταν ο Παναγιώτης Παλαμάς, ιδρυτής της ονομαστής Παλαμαίας Σχολής στο Μεσολόγγι, στην οποία δίδασκε. Σε ηλικία 15-16 ετών ο Κωστής είχε ήδη χάσει τους γονείς του και φιλοξενήθηκε από τότε στη γενέθλια πόλη του πατέρα του, το Μεσολόγγι. Η πληγωμένη ευαισθησία του τον έκανε κλειστό και αυτοσυγκεντρωμένο. Έβρισκε παρηγοριά στο γράψιμο στίχων και μάλιστα, με μια πρώιμη επίδοση, από την ηλικία των εννέα ετών.

Στην ποιητική συλλογή του «Τα τραγούδια της πατρίδας μου» καταχωρίσθηκε ένα μικρό ποίημα. Ο ποιητής αναφέρει τι ένιωσε όταν αντίκρισε τη νεκρή μητέρα του, σε ηλικία μόλις πέντε ετών.

Το ποίημα έχει τον τίτλο «Η υστερνή ματιά της»:

«Όταν η δόλια μάνα μου / τον κόσμο παρατούσε, / με πήγαν κι εγονάτισα / μικρό, πουλί, μπροστά της, την τελευταία της πνοή / ο Χάρος ερροφούσε…» Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Πολύ πριν σε συναντήσω…ποίημα αγάπης του Τάσου Λειβαδίτη

Αγάπη

Πολύ πριν σε συναντήσω, εγώ σε περίμενα.

Πάντοτε σε περίμενα.

Σαν ήμουνα παιδί και μ’ έβλεπε λυπημένο η μητέρα,

έσκυβε και με ρωτούσε, «Τι έχεις αγόρι;»

Εγώ δεν μίλαγα, μονάχα έβλεπα πίσω απ’ τον ώμο της

έναν κόσμο άδειο από ‘σένα. Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Η υψηλή στάθμη του πολιτισμού που ανέπτυξε το ορθόδοξο Βυζάντιο

Αγία Σοφία 1

Οι επιδράσεις του Βυζαντίου στην Ευρώπη, στους Άραβες, στους σλαβικούς λαούς, με όποιους τέλος πάντων οι Βυζαντινοί ήρθαν σε επαφή, δίνουν κατά τον καλύτερο τρόπο το μέτρο του πολιτισμού του και προσδιορίζουν την υψηλή του στάθμη.

Ακόμη και μαρξιστές ιστορικοί, όπως ο καθηγητής του Πανεπιστημίου του Λένινγκραντ Μ.Β. Λεφτσένκο, που με δριμύτητα επικρίνει πολλές πτυχές του κοινωνικού, πολιτικού και εκκλησιαστικού βίου του Βυζαντίου, αναγνωρίζουν τη μεγάλη πολιτιστική του προσφορά: «Φαίνεται πως δεν θα έπρεπε, γράφει, να υπάρχουν ούτε θέση ούτε χρόνος ούτε ευνοϊκή όροι για μια πνευματική ζωή με κάποια λάμψη μέσα στο Βυζάντιο του δέκατου τρίτου και δέκατου τέταρτου αιώνα, το Βυζάντιο αυτό, που σπαραζόταν από τις ασταμάτητες εσωτερικές διχόνοιες και χτυπιόταν από τις ξένες εισβολές.» Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Γιάννης Ρίτσος – Ρωμιοσύνη VII

Ο ποιμήν Αθανάσιος και η γυναίκα του Μαλάμου. Έργο του ζωγράφου της Ρωμιοσύνης Θεόφιλου Χατζημιχαήλ (1870-1934)

Ο ποιμήν Αθανάσιος και η γυναίκα του Μαλάμου. Έργο του ζωγράφου της Ρωμιοσύνης Θεόφιλου Χατζημιχαήλ (1870-1934)

Το σπίτι, ο δρόμος, η φραγκοσυκιά, τα φλούδια του ήλιου στην αυλή πού τα τσιμπολογάν οι κόττες.

Τα ξέρουμε, μάς ξέρουνε. Δώ χάμου ανάμεσα στα βάτα

έχει η δεντρογαλιά παρατημένο το κίτρινο πουκάμισό της.

Δώ χάμου είναι η καλύβα του μερμηγκιού κι ο πύργος της σφήγκας με τις πολλές πολεμίστρες,

στήν ίδια ελιά το τσόφλι του περσινού τζίτζικα κ η φωνή του φετεινού τζίτζικα,

στά σκοίνα ο ίσκιος σου πού σε παίρνει από πίσω σά σκυλί αμίλητο, πολύ βασανισμένο, Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Γιάννης Ρίτσος – Ρωμιοσύνη VI

Κανάρης. Πίνακας του Νικηφόρου Λύτρα.

Κανάρης. Πίνακας του Νικηφόρου Λύτρα.

Έτσι με τον ήλιο κατάστηθα στο πέλαγο πού ασβεστώνει την αντικρυνή πλαγιά της μέρας

λογαριάζεται διπλά και τρίδιπλα το μαντάλωμα και το βάσανο της δίψας

λογαριάζεται απ την αρχή η παλιά λαβωματιά

κ η καρδιά ξεροψήνεται στην κάψα σαν τα βατικιώτικα κρεμμύδια μπρός στις πόρτες.

Όσο πάνε τα χέρια τους μοιάζουνε πιότερο το χώμα Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Γιάννης Ρίτσος – Ρωμιοσύνη V

Τοιχογραφία του ζωγράφου της Ρωμιοσύνης, Θεόφιλου Χατζημιχαήλ (1870-1934).

Τοιχογραφία του ζωγράφου της Ρωμιοσύνης, Θεόφιλου Χατζημιχαήλ (1870-1934).

Κάτσανε κάτου απ τις ελιές το απομεσήμερο

κοσκινίζοντας το σταχτί φώς με τα χοντρά τους δάχτυλα

βγάλανε τις μπαλάσκες τους και λογαριάζαν πόσος μόχτος χώρεσε στο μονοπάτι της νύχτας

πόση πίκρα στον κόμπο της αγριομολόχας

πόσο κουράγιο μές στα μάτια του ξυπόλυτου παιδιού πού κράταε τη σημαία.

Είχε απομείνει πάρωρα στον κάμπο το στερνό χελιδόνι Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Γιάννης Ρίτσος – Ρωμιοσύνη IV

Αθανάσιος Διάκος ο Αητός της Ρούμελης. Τοιχογραφία του Φώτη Κόντογλου (1895-1965)

Αθανάσιος Διάκος ο Αητός της Ρούμελης. Τοιχογραφία του Φώτη Κόντογλου (1895-1965)

Τράβηξαν ολόισια στην αυγή με την ακαταδεξιά του ανθρώπου πού πεινάει,

μέσα στ ασάλευτα μάτια τους είχε πήξει ένα άστρο

στόν ώμο τους κουβάλαγαν το λαβωμένο καλοκαίρι.

Από δώ πέρασε ο στρατός με τα φλάμπουρα κατάσαρκα

μέ το πείσμα δαγκωμένο στα δόντια τους σαν άγουρο γκόρτσι

μέ τον άμμο του φεγγαριού μές στις αρβύλες τους Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Γιάννης Ρίτσος – Ρωμιοσύνη ΙΙΙ

theophilos chatzimihail

Έργο του λαϊκού ζωγράφου της ρωμιοσύνης Θεόφιλου Χατζημιχαήλ (1870-1934).

Δώ πέρα ο ουρανός δε λιγοστεύει ούτε στιγμή το λάδι του ματιού μας

δώ πέρα ο ήλιος παίρνει πάνω του το μισό βάρος της πέτρας πού σηκώνουμε πάντα στη ράχη μας

σπάνε τα κεραμίδια δίχως αχ κάτου απ το γόνα του μεσημεριού

οι άνθρωποι πάν μπροστά απ τον ίσκιο τους σαν τα δελφίνια μπρός απ τα σκιαθίτικα καΐκια Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Γιάννης Ρίτσος – Ρωμιοσύνη ΙΙ

Το όρος Άθως.

Το όρος Άθως.

 

Κάθε πού βραδιάζει με το θυμάρι τσουρουφλισμένο στον κόρφο της πέτρας

είναι μία σταγόνα νερό πού σκάβει από παλιά τη σιωπή ως το μεδούλι

είναι μία καμπάνα κρεμασμένη στο γέρο-πλάτανο πού φωνάζει τα χρόνια.

Σπίθες λαγοκοιμούνται στη χόβολη της ερημιάς Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Γιάννης Ρίτσος – Ρωμιοσύνη I

Image © by Vincent Bourrut photography (all rights reserved)

Image © by Vincent Bourrut photography (all rights reserved)

 

Αυτά τα δέντρα δε βολεύονται με λιγότερο ουρανό,

αυτές οι πέτρες δε βολεύονται κάτου απ τα ξένα βήματα,

αυτά τα πρόσωπα δε βολεύονται παρά μόνο στον ήλιο,

αυτές οι καρδιές δε βολεύονται παρά μόνο στο δίκιο. Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

ΕΙΡΗΝΗ (ποίημα του Γιάννη Ρίτσου)

victorian-houses-3

Τ’ όνειρο του παιδιού είναι η ειρήνη
Τ’ όνειρο της μάνας είναι η ειρήνη
Τα λόγια της αγάπης κάτω απ’ τα δέντρα
είναι η ειρήνη.Ο πατέρας που γυρνάει τ’ απόβραδο
μ’ ένα φαρδύ χαμόγελο στα μάτια
μ’ ένα ζεμπίλι στα χέρια του γεμάτο φρούτα
και οι σταγόνες του ιδρώτα στο μέτωπό του
είναι όπως οι σταγόνες του σταμνιού
που παγώνει το νερό στο παράθυρο,
είναι η ειρήνη. Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »