Το μυστήριο του θείου Πάθους

ο εμπαιγμός του Χριστού, τοιχ.Ι.Μ.Μεταμορφώσεως Μετεώρων

ο εμπαιγμός του Χριστού, τοιχ.Ι.Μ.Μεταμορφώσεως Μετεώρων

Γέρων Ιωσήφ Βατοπαιδινός (+2009)

Αν και το «κεφάλαιον» των παθών του Κυρίου μας είναι ο Σταυρός, διά του οποίου καταργήθηκε ο θάνατος και η φθορά και γενικά η καταδίκη, οι Πατέρες μας ερμηνεύουν και όλων των άλλων, των μερικών ας πούμε, παθών του Κυρίου το νόημα και τη σημασία. Επειδή η παράβαση των πρωτοπλάστων δεν ήταν μόνο μια απλή άρνηση, μια απλή αντιλογία, αλλά επακολούθησε και η πρακτική ενέργεια εφαρμογής της απειθείας προς την θείαν εντολή, ήταν επόμενο να χρειαστεί και τούτων των ενεργειών η θεραπεία. Έτσι, όλες οι ενέργειες των τρόπων της παραβάσεως του πρώτου Αδάμ επαναλαμβάνονται αντίστροφα από τον νέον Αδάμ, τον Κύριό μας Ιησούν, για να θεραπευθούν από την αρρώστεια της παραβάσεως: Άπλωσεν η Εύα τα χέρια στον απηγορευμένον καρπό; Άπλωσε και ο Ιησούς μας τα χέρια πάνω στο Σταυρό! Παρέβη την εντολήν ο Αδάμ και παρήκουσε; Έγινε και ο Ιησούς μας υπήκοος μέχρι θανάτου! Ξύλον ήταν το δένδρο από όπου ο καρπός; Επί του ξύλου εκρεμάσθη ο Λυτρωτής μας! Κήπος και παράδεισος ήταν εκεί όπου ο Αδάμ έφταιξε και απ’ όπου εξορίσθη; Κήπος ήταν στη Γεσθημανή όπου ο Ιησούς μας παρεδόθη! Ισοθεΐαν και δόξαν εφαντάσθη ο Αδάμ στην παράβασή του; Ατιμίαν και εμπτύσματα εδέχθη ο Κύριός μας! Ακάνθας και τριβόλους εκληρονόμησε μετά την εξορία του ο Εδάμ; Με ακάνθας στεφανώνεται ο Ιησούς μας! «Ενήδονον γεύσιν» από τον καρπόν αισθάνθηκε ο Αδάμ; Όξος και χολήν γεύεται ο Ιησούς μας! Διά της Εύας, η οποία εκ της πλευράς του Αδάμ ελήφθη, έγινεν η αποπλάνηση; Την πλευράν Του λογχεύεται ο Ιησούς μας για να τρέξει από αυτήν «αίμα και ύδωρ», συστατικά μυστηριακού καθαρμού της ανθρώπινης φύσεως! Και γενικά η διαστροφή των τρόπων της παραβάσεως των πρωτοπλάστων θεραπεύεται με την αντίστροφη επανάληψή τους στο Πάθος του Σωτήρα μας. Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Ο «στρατιωτικός νόμος» και ο Γέροντας Παΐσιος ο Αγιορείτης

Ο πάτερ Παΐσιος έβλεπε καθημερινά τους ανθρώπους! Και, όπως αντιλαμβάνεται αναγνώστης, ο σοφός Γέροντας, ήταν γνώστης πολλών προβλημάτων τους.

Ένα μεγάλο μέρος από αυτούς που έρχονταν να τον συναντήσουν ήταν άνθρωποι σωστοί, ήξεραν τί ζητούσαν: διέθεταν πνευματικότητα, λογική, σοβαρές και μετρημένες απόψεις ενώ κατέχονταν από επιθυμία να ζήσουν ουσιαστική και ευλογημένη ζωή.

Οι άνθρωποι εκείνοι είχαν λογική συμπεριφορά και φυσιολογικές – υγιείς θέσεις, οι οποίες προκαλούσαν στους άλλους το ενδιαφέρον τον θαυμασμό. Όχι τον γέλωτα ή τις ειρωνικές «γκριμάτσες», που, όπως όλοι γνωρίζουμε, κύπτουν αβίαστα, ως υπόμνηση, ότι η θρησκευτική συμπεριφορά κάποιου είναι αμφιλεγόμενης αξιοπιστίας, όταν δεν περιέχει στοιχεία υγείας αλλά σεμνοτυφίας, υποκρισίας και βραδυπορίας προσαρμογής στις απαιτήσεις της εποχής. Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Η Ζωή την Μεγάλη Εβδομάδα


«Την ψυχωφελή πληρώσαντες Τεσσαρακοστήν, την αγίαν εβδομάδα του πάθους σου αιτούμεν κατιδείν, Φιλάνθρωπε, του δοξάσαι εν αυτή τα μεγαλεία σου και την άφατον δι ημάς οικονομίαν σου».
Με τις ασκήσεις της Μεγάλης Σαρακοστής αποκτούμε αυτοσυνειδησία, νιώθουμε την ανεπάρκεια και θνητότητά μας, βιώνουμε στην ύπαρξή μας την τραγωδία του πόσο απαραίτητη μας είναι η αυτοσυντήρησή μας, που εντούτοις μας μεταγγίζει τη φθορά και το θάνατο. Έτσι, απογοητευμένοι από τα αδιέξοδα της φύσεώς μας, λαχταρούμε να έρθει ο Κύριος στη θανατική κατάστασή μας, να δώσει τη σωτήρια μάχη του για μας και να μας βγάλει από το φαύλο κύκλο της φθαρτότητάς μας. Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Θεολογική θεώρηση του πόνου

(Ψαλμ. 89, 10: «Και το πλείον αυτών πόνος και μόχθος»)

Ο Ψαλμωδός κάνει, μία θλιβερή διαπίστωση. Τα χρόνια της ζωής του ανθρώπου μπορεί να φθάσουν, στην καλύτερη περίπτωση, τα ογδόντα- το μεγαλύτερο όμως μέρος τους είναι πόνος και μόχθος. Είναι σύμφυτος ο πόνος -και ο ψυχικός και ο σωματικός- στη ζωή μας, ως μία όψη του υπάρχοντος στον κόσμο κακού. Αυτό επιβεβαιώνει και ο λόγος του Ιησού Χριστού: «εν τω κόσμω θλίψιν έξετε». Δεν υπόσχεται στους πιστούς Του κάποιο ουτοπικό – άλυπο βίο. Συμπληρώνει όμως: «αλλά θαρσείτε. ΕΓΩ νενίκηκα τον κόσμον». συνεπώς και τα κακά του κόσμου. Μέσα σ’ αύτη την εν Χριστώ δυνατότητα υπέρβασης του πόνου εύχεται και η λειτουργική μας σύναξη: « Υπέρ του ρυσθήναι ημάς από πάσης θλίψεως, οργής, κινδύνου και ανάγκης, του Κυρίου δεηθώμεν». Η διαπίστωση, συνεπώς, της πραγματικότητας του πόνου δεν αίρει την αναζήτηση της δυνατότητας απαλλαγής από αυτόν. Πώς μπορούν αυτά να κατανοηθούν; Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Χρόνος και Πνευματικότητα (Α)

Ιωάννη Δ. Καραβιδόπουλου, Καθηγητού Παν/μίου

Οι σκέψεις που ακολουθούν δεν έχουν ως στόχο την φιλοσοφική ανάλυση της έννοιας του χρόνου, αλλά το πλησίασμα της βιώσεως της χρονιότητας, με αγιογραφικά κριτήρια, μέσα στην πνευματική ζωή. Εξετάζοντας το θέμα «Χρόνος και πνευματικότητα», θα έχουμε την ευκαιρία να διευκρινίσουμε μερικές βασικές θέσεις της χριστιανικής μας πίστεως σε σχέση προς αντίστοιχες ή παρόμοιες φιλοσοφικές διδασκαλίες.

Είναι γνωστό σε όλους μας ότι χαρακτηριστικό γνώρισμα της ζωής μας είναι η χρονικότητα. Κυλά μέσα στο χρόνο η ζωή και χάνεται ή κερδίζεται για πάντα μέσα στο χρόνο. Δεν μπορεί λοιπόν να μη ενδιαφέρει ένα πνευματικό άνθρωπο ο χρόνος είτε σαν παρελθόν που υπάρχει μέσα στη μνήμη, είτε σαν παρόν που το ζούμε, είτε σαν μέλλον που το ονειρευόμαστε και το προγραμματίζουμε. Πού βρίσκεται όμως αυτός ο χρόνος και ποιος είναι ο «χώρος» του; Ασφαλώς μέσα μας, στη συνείδησή μας και αποτελεί συστατικό της προσωπικότητάς μας. Πολλές φορές κάνουμε ένα σφάλμα: Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Τα σπουδαία χελιδόνια της Ανάστασης!

Είμαστε παιδιά της Αναστάσεως. Η Ανάσταση δεν έχει μοναδικό παιδί τον Υιό της Παρθένου. Έχει πολλά παιδιά. Και κανένας δεν μπορεί να κλέψει τα παιδιά της Αναστάσεως.

♦ Ο Χριστός, ως Υιός της Παρθένου, είναι μονογενής.

♦ Ως Υιός της Αναστάσεως είναι πρωτότοκος.

♦ Η Παναγία ως Μητέρα έχει ένα Υιό.

♦ Η Ανάσταση είναι πολύτεκνη. Έκανε ένας την αρχή της Αναστάσεως. Όλοι θα Τον ακολουθήσουμε. Όλοι θ’ αναστηθούμε, άλλοι «εις ανάστασιν ζωής», άλλοι «εις ανάστασιν κρίσεως» (Ιωάν. ε’ 29). Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Αναστάσεως ημέρα…

«Αναστάσεως ημέρα και λαμπρυνθώμεν τη πανηγύρει»

Αγίου Αμφιλοχίου, Επισκόπου Ικονίου

Ημέρα χαράς και ευφροσύνης σήμερα, αγαπητοί. Ήμερα αγαλλιάσεως και σωτηρίας, ημέρα φωτισμού και αγιασμού, ημέρα ειρήνης και καταλλαγής· ημέρα αναπλάσεως και ανακαινισμού των ψυχών μας, ημέρα πραγματικά μεγάλη και θαυμαστή, ημέρα επιφανής. Αυτή την ημέρα μας συνανέστησε ο Χριστός μας, εμάς που είχαμε πέσει στην αμαρτία. Αυτή την ημέρα μας συνεζωοποίησε ο Χριστός, εμάς που είχαμε νεκρωθεί από τα παραπτώματά μας. Αυτή την ημέρα μας άνοιξε τον Παράδει­σο, για να απολαύσουμε το ξύλο της Ζωής. Δηλαδή, το τίμιο και ζωοποιό σώμα του και αίμα του, διά του οποίου εξαγνιζόμεθα και αγιαζόμεθα και φωτιζόμεθα και ανακαίνιζόμεθα… Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Από το θάνατο στην αθανασία

Η εις Άδου κάθοδος. Λεπτομέρεια από ωμοφόριο, 16ος αι. Ι.Μ.Μ.Βατοπαιδίου.

VatopaidiFriend: Το ίδιο κείμενο που δημοσιεύεται αυτούσιο από το βιβλίο του Γ. Ιωσήφ, Εκ του θανάτου εις την ζωήν, στη αρχή της Ιστοσελίδας, μεταφέρουμε στην νεοελληνική όπως είχε δημοσιευθεί στο περιοδικό «ΠΕΜΠΤΟΥΣΙΑ» για την κατανόησή του από τους νεώτερους.

+ του μακαριστού Γέροντος Ιωσήφ Βατοπαιδινού

«Όταν  αυτό το φθαρτό μεταμορφωθεί σε άφθαρτο και αυτό το θνητό μεταμορφωθεί σε αθάνατο, τότε θα πραγματοποιηθεί ο λόγος της Γραφής: ο θάνατος αφανίστηκε· η νίκη είναι πλήρης! Θάνατε που είναι το κεντρί της δύναμής σου; Άδη, που είναι η νίκη σου;» (Α’ Κορ. 15, 54-­55) Οι άνθρωποι καταδίκασαν σε θάνατο τον Θεάνθρωπο, υπακούοντας στα προστάγματα του διαβόλου. Ο Θεάνθρωπος, όμως, με την ανάστασή Του ανταπέδωσε σε αυτούς την αθανασία. Με το σταυρικό του θάνατο ο Κύριός μας καταδίκασε και κατέστρεψε το θάνατο. Η ανάσταση του ανέβλυσε την αθανασία και τώρα και στην αιωνιότητα, πλημμυρίζοντας τον άνθρωπο και όλο τον κόσμο. Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Από τον Θάνατον εις την Αθανασίαν, μακαρίου Γέροντος Ιωσήφ Βατοπαιδινού

«Όταν δε το φθαρτόν τούτο ενδύσηται αφθαρσίαν και το θνητόν τούτο ενδύσηται αθανασίαν, τότε γενήσεται ο λόγος ο γεγραμμένος· κατεπόθη ο θάνατος εις νίκος. Πού σου, θάνατε, το κέντρον; πού σου, άδη, το νίκος;» (Α΄ Κορ. 15, 54-55). Διακονούντες τοίς διαβολικοίς επιτάγμασιν οι άνθρωποι κατεδίκασαν τον Θεάνθρωπον εις θάνατον, αυτός δε ανταπέδωκεν εις αυτούς διά της αναστάσεως την αθανασίαν. Διά του σταυρού του ο Κύριός μας κατεδίκασε και κατέστρεψε τον θάνατον, διά δε της αναστάσεώς του ανέβλυσε την αθανασίαν και εις το παρόν και εις την αιωνιότητα. Η αθανασία κατέκλυσε και τον άνθρωπον και όλους του τους κόσμους. Το κεντρικώτερον θαύμα της όλης θείας οικονομίας είναι η ανάστασις του Κυρίου μας, διά της οποίας η ανθρωπίνη φύσις ωδηγήθη τελεσιδίκως και οριστικώς εις την αθανασίαν, ώστε να γίνη φοβερά και εις αυτόν τον θάνατον. Προ της αναστάσεως του Κυρίου ο θάνατος ήτο η δευτέρα φύσις του ανθρώπου. Είχομεν οι πάντες συνηθίσει τον θάνατον ως κάτι το φυσικόν, και μόνον με την ανάστασιν του Χριστού ήλλαξαν τα πάντα. Όστις πλέον ζη διά της πίστεως εις τον αναστάντα Χριστόν, ζη υπεράνω του θανάτου· δεν αποθνήσκει πλέον, αλλ’ απλώς απεκδύεται το ένδυμα του σώματός του, διά να το επανενδυθή εκ νέου άφθαρτον κατά την ημέραν της δευτέρας παρουσίας. Προ της παρουσίας του Κυρίου μας ήτο φυσικόν εις τους ανθρώπους να είναι θνητοί, μετά όμως την παρουσίαν και ανάστασίν του έγινε φυσική δι’ αυτούς η αθανασία. Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Τί είναι οι δερμάτινοι χιτώνες;

Οι δερμάτινοι χιτώνες μωσαϊκό 12ος αι. Capella Pallatina, Σικελία

Οι Πατέρες χρησιμοποίησαν τον όρο της Γραφής «δερμάτινοι χιτώνες», για να περιγράψουν και να ερμηνεύσουν την μετά την πτώση κατάσταση του άνθρωπου. Με τον όρο δηλαδή «δερμάτινοι χιτώνες» αποδίδεται η κατάσταση της νεκρότητας και της φθοράς, την οποία περιβλήθηκε ως δεύτερη φύση του, μετά την πτώση του, ο άνθρωπος.

Ο Παναγιώτης Νέλλας στο βιβλίο του «Ζώον Θεούμενον», μας αναλύει διεξοδικά το θέμα αυτό των δερματίνων χιτώνων και λέει τα εξής: Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Η νύκτα

Ερχόμαστε έτσι πάλι σ’ επικοινωνία με το μέγα μυστήριο της φρικτής οικονομίας του Θεού. Μετέχουμε αναρριγώντας στην ουσία της εορτής της Γέννησης του Χριστού, ο καθένας κατά τον πλούτο της καρδίας του, κατά το δώρημα της αφελότητας, κατά το γνήσιο της εσωτερικής του αγνότητας.

Πίσω από τους φωσφορισμούς και τις πανηγυρικές φωνές κρύβεται, από αιώνων, μια βαριά και πηχτή νύχτα. Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Το νόημα του θανάτου (του μακαριστού Aρχιεπισκόπου κυρού Χριστοδούλου)

Η Ανάσταση του Χριστού με παραστάσεις Αγίων. Ρωσικό Μουσείο, Αγία Πετρούπολη. Σχολή Πσκώφ, τέλη 15ου - αρχές 16ου αιώνα.

Η Ανάσταση του Χριστού με παραστάσεις Αγίων. Ρωσικό Μουσείο, Αγία Πετρούπολη. Σχολή Πσκώφ, τέλη 15ου - αρχές 16ου αιώνα.

Δεν θέλει να πεθάνει κανείς μας. Όσο κι αν ο θάνατος είναι το πιο βέβαιο γεγονός, όσο κι αν παραδεχόμαστε ότι κάποτε θα πεθάνουμε, όπως πέθαναν όλοι όσοι έζησαν σ’ αυτόν τον κόσμο, εντούτοις δεν μπορούμε να συμβιβαστούμε και να συμφιλιωθούμε με το γεγονός αυτό. Και τούτο είναι μια ακόμα απόδειξη του ότι είμαστε πλασμένοι για την αιωνιότητα και την αφθαρσία. Μπορεί η αμαρτία να μας έφερε τον θάνατο, αλλά τον έφερε ως ανεπιθύμητο επισκέπτη, από τον οποίο ζητούμε να απαλλαγούμε το συντομότερο. Δεν τον ανεχόμαστε και δεν τον επιθυμούμε. Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Ο χρόνος και ο κόσμος της φθοράς – ΦΩΤΗΣ ΚΟΝΤΟΓΛΟΥ

Ο Φώτης Κόντογλου. Αυτοπροσωπογραφία.

Ο Φώτης Κόντογλου. Αυτοπροσωπογραφία.

Η πιο φοβερή και η πιο ανεξιχνίαστη δύναμη στον κόσμο είναι ο Χρόνος, ο Καιρός. Καλά-καλά τι είναι αυτή η δύναμη δεν το ξέρει κανένας, κι όσοι θελήσανε να την προσδιορίσουνε, μάταια πασκίσανε. Το μυστήριο του Χρόνου απόμεινε ακατανόητο, κι ας μας φαίνεται τόσο φυσικός αυτός ο Χρόνος. Τον ίδιο τον Χρόνο δε μπορούμε να τον καταλάβουμε τι είναι, αλλά τον νοιώθουμε μοναχά από την ενέργεια που κάνει, από τα σημάδια που αφήνει πάνω στην πλάση. Η μυστηριώδης πνοή του όλα τ’ αλλάζει. Δεν απομένει τίποτα σταθερό, ακόμα κι όσα φαίνονται σταθερά κι αιώνια. Μια αδιάκοπη κίνηση στριφογυρίζει όλα τα πάντα, μέρα-νύχτα, κι αυτή την άπιαστη και κρυφή κίνηση δε μπορεί να τη σταματήσει καμμιά δύναμη. Τούτο το πράγμα που το λέμε Χρόνο, το έχουμε συνηθίσει, είμαστε έξοικειωμενοι μαζί του, αλλιώς θα μας έπιανε τρόμος, αν είμαστε σε θέση να νοιώσουμε καλά τι είναι και τι κάνει. Όπως είπαμε, δουλεύει μέρα-νύχτα, αιώνες αιώνων, αδιάκοπα, βουβά, κρυφά, κι όλα τ’ αλλάζει με μία καταχθόνια δύναμη, άπιαστος, αόρατος, ανυπάκουος, τόσο, που να τον ξεχνά κανένας και να θαρρεί πως δεν υπάρχει, αυτός που είναι το μόνο πράγμα που υπάρχει και που δε μπορεί η διάνοιά μας, με κανέναν τρόπο, να καταλάβει πως κάποτε δεν θα υπάρχει, πως θα καταστραφεί, πως θα λείψει. Πως, αφού αυτό το «κάποτε» είναι ο ίδιος ο Χρόνος; Πώς μπορεί να φανταστεί κανένας πως κάποτε θα πάψει να υπάρχει αυτό το ίδιο το «κάποτε»; Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »