Ο Μέγας και ιερός Φώτιος

+ υπό του επισκόπου Φλωρίνης Αυγουστίνου

TON περασμένο μήνα (19 Iανουαρίου) εωρτάσαμε τον άγιο Mάρκο επίσκοπο Eφέσου τον Eυγενικό, που είπε ένα «όχι» στον πάπα. Σήμερα ακούγεται πάλι ένα «όχι» στον πάπα. Tο είπε κάποιος άλλος άγιος, μεγάλος διδάσκαλος καί πατέρας της Eκκλησίας, ο ιερός Φώτιος. Γι’ αυτόν θα πούμε λίγες λέξεις.

O μέγας Φώτιος γεννήθηκε στην πρωτεύουσα της Bυζαντινής αυτοκρατορίας, στην Πόλι, γύρω στο 810. Έζησε καί έδρασε τον 9ο αιώνα – πάνε δηλαδή από τότε χίλια χρόνια καί παραπάνω. Aνετράφη σε καλό οικογενειακό περιβάλλον.

H οικογένεια παίζει σπουδαίο ρόλο. Aν ανοίξουμε τους βίους των αγίων, θά δούμε ότι όλοι αυτοί που εορτάζουμε (Bασίλειος, Γρηγόριος, Xρυσόστομος, Φώτιος…), όλοι βγήκαν από σπίτια χριστιανικά. Tότε στα σπίτια εκείνα έκαναν προσευχή, αγρυπνούσαν, το σπίτι γινόταν εκκλησία. Aπό τέτοια αγιασμένα σπίτια βγήκαν οι πατέρες. Tότε από τα σπίτια έβγαιναν άγγελοι, σήμερα βγαίνουν δαίμονες. Aπό πού να βγούν τώρα πατέρες καί διδάσκαλοι; Mεγάλη ευθύνη έχετε σείς οι γονείς, οι οποίοι ―το είπα χίλιες φορές, θά πεθάνω με τον καημό― τα παιδάκια σας τα κάνετε δασκάλους, καθηγητάς, αξιωματικούς, δικηγόρους, γιατρούς, παπάς, κληρικός, ιεραπόστολος πού ν’ αφοσιωθεί κανείς! Kαι ενώ οι Άγγλοι, οι Γάλλοι, οι Iταλοί έχουν στείλει κάτω στην Aφρική, στα άγρια μέρη, τα καλύτερα παιδιά τους, εμείς τίποτε. Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Ο άγιος Φώτιος πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως – 6 Φεβρουαρίου

Ρωσική εικόνα του αγίου Φωτίου.

Πρωτ. π. Γεωργίου Παπαβαρνάβα

Υπήρξε μεγάλη προσωπικότητα του 9ου αιώνος. Καταγόταν από επιφανή, αλλά και ευσεβή οικογένεια της Κωνσταντινουπόλεως. Σύμφωνα με τον ιερό Συναξαριστή, ο πατέρας του διακρινόταν για την ορθή πίστη του, η δε μητέρα του υπήρξε υπερβολικά φιλόθεος και φιλάρετος. Ο ίδιος ο άγιος, στην 145η επιστολή του, πλέκει το εγκώμιο στους γονείς του και λέγει ότι απέθαναν και οι δυο τους ως ομολογητές. Σπούδασε ελληνική φιλολογία, ρητορική, ιατρική και προσέφερε πάρα πολλά στην Εκκλησία και την παιδεία. Αναδείχθηκε σπουδαίος διδάσκαλος, αλλά και έξοχος γιατρός, ο οποίος μπορούσε και κατασκεύαζε φάρμακα πολύ ευεργετικά. “Δεν ήταν μόνο έξοχος διδάσκαλος, αλλά και σπουδαίος ακροατής και θεωρούσε άξιον ευγνωμοσύνης εκείνον που προέβαλλε γνώμη καλύτερη από την δική του. Παράλληλα πρόσφερε και τις ιατρικές γνώσεις του στους διαφόρους ασθενείς, παρασκευάζοντας ο ίδιος και φάρμακα πολύ αποτελεσματικά. Γι’ αυτό και οι σύγχρονοί του τον παρενέβαλαν με τον Γαληνό και τον Ιπποκράτη”. (Ε.Π.Ε., τόμ. 1ος, σελ 11). Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Η φιλοθεΐα και φιλανθρωπία στο Βυζάντιο

Ο Ιωάννης Στ' ο Καντακουζηνός ως αυτοκράτορας (αριστερά) και ως μοναχός Ιωάσαφ της Μονής Βατοπαιδίου (δεξιά). Πάνω διακρίνεται η Φιλοξενία του Αβραάμ (εικόνα της Αγίας Τριάδος). Από βυζαντινό χειρόγραφο της Ιεράς Μεγίστης Μονής Βατοπαιδίου.

Ο Ιωάννης Στ' ο Καντακουζηνός ως αυτοκράτορας (αριστερά) και ως μοναχός Ιωάσαφ της Μονής Βατοπαιδίου (δεξιά). Πάνω διακρίνεται η Φιλοξενία του Αβραάμ (εικόνα της Αγίας Τριάδος). Από βυζαντινό χειρόγραφο της Ιεράς Μεγίστης Μονής Βατοπαιδίου.

Είναι σημαντικό να πούμε ότι στην Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία όλοι θεολογούσαν, από τον ελάχιστο μοναχό μέχρι τον Αυτοκράτορα. Τα «Εωθινά», που είναι τα δοξαστικά των Κυριακών και αναφέρονται στα Εωθινά Ευαγγέλια, είναι έργο του Λέοντος του Σοφού, και τα «εξαποστειλάρια» της ακολουθίας του όρθρου των Κυριακών είναι του υιού του, Κωνσταντίνου Βασιλέως. Επίσης ο περίφημος ύμνος «Ο μονογενής Υιός και Λόγος του Θεού…», που ψάλλουμε κατά την διάρκεια της θείας Λειτουργίας, είναι ποίημα του Αυτοκράτορος Ιουστινιανού. Ακόμη η Μεγάλη Παράκληση στην Υπεραγία Θεοτόκο είναι ποίημα του Βασιλέως Θεοδώρου Δούκα του Λασκάρεως.

Μέσα στα πλαίσια αυτά πρέπει να δούμε και το ότι οι Αυτοκράτορες στις Οικουμενικές Συνόδους θεολογούσαν και υπερασπίζονταν το ορθόδοξο δόγμα. Αυτό γινόταν γιατί είχαν θέσει ως κέντρο της Αυτοκρατορίας την ορθόδοξη θεολογία και λατρεία. Επίσης οι Αυτοκράτορες αλλά και όλος ο λαός είχαν σαν πρότυπο ζωής τους μοναχούς και σαν πρότυπο διοργανώσεως της κοινωνίας τα Μοναστήρια. Επισκέπτονταν τα Μοναστήρια και γενικά τους χώρους της ασκήσεως και λάμβαναν καθοδήγηση για την ζωή τους και την διακυβέρνηση του Κράτους. Το Παλάτι σε πολλές περιπτώσεις αποδεικνυόταν ένα Μοναστήρι, αφού οι Αυτοκράτορες και αυλικοί συναγωνίζονταν τους μοναχούς στην άθληση, την άσκηση, την νηστεία και την προσευχή. Ο άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς, βρισκόμενος κατά την νεανική του ηλικία στα ανάκτορα, έκανε τέτοια άσκηση και προσευχή ώστε όλοι τον θεωρούσαν υπεράνθρωπο. Πολλοί Αυτοκράτορες, όταν έφυγαν κατά ποικίλους τρόπους από την εξουσία, ενεδύονταν στο ράσο και απέθνησκαν ως μοναχοί, όπως ο Ιωάννης Καντακουζηνός, που έγινε μοναχός (στην Ιερά Μεγίστη Μονή Βατοπαιδίου) και ονομάστηκε Ιωάσαφ. Έτσι ολόκληρη η Αυτοκρατορία ήταν ένα Μοναστήρι, μία Εκκλησία. Άλλωστε είναι γνωστό ότι όλη η λατρευτική παράδοση, ακόμη και η θεία Λειτουργία επηρεάσθηκαν από την λατρεία στο Παλάτι και από την συμμετοχή του Αυτοκράτορος. Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »